Zatürre nasıl geçer? Tedavi süreci ve evde bakım

Zatürre nasıl geçer sorusunun ilk ve en önemli yanıtı şudur: Zatürre evde kendi kendine tedavi edilecek bir hastalık değildir; tanının ve tedavinin hekim tarafından yapılması gerekir. Tedaviye erken başlandığında çoğu hasta evinde iyileşir. Hekimin önerdiği ilaçların yanında doğru evde bakım, iyileşmeyi hızlandırır ve hastalığın tekrarlamasını önler.

Zatürre nasıl geçer: Tedavinin temeli

Tedavi, zatürrenin nedenine göre belirlenir.

• Bakteriyel zatürre: Antibiyotikle tedavi edilir. Hekim, hastanın yaşına, eşlik eden hastalıklarına ve tablonun ağırlığına göre uygun ilacı seçer.
• Viral zatürre: Antibiyotikler etkili değildir. Grip gibi bazı virüslere karşı özel ilaçlar kullanılabilir; tedavi çoğunlukla destekleyicidir.
• Mantar ve diğer özel etkenler: Etkene yönelik ilaçlar gerekir.

Antibiyotik kullanırken dikkat edilecekler

• İlacı hekimin belirttiği saatlerde ve sürede kullanın.
• Kendinizi iyi hissetseniz de tedaviyi yarıda bırakmayın. Erken kesilen tedavi, hastalığın yeniden alevlenmesine ve bakterilerin direnç kazanmasına yol açabilir.
• Evde kalan ya da başkasına yazılmış antibiyotiği kullanmayın.
• Döküntü, şiddetli ishal ya da nefes darlığı gibi yan etkiler olursa hekime haber verin.
• Tedavinin başlamasından iki-üç gün sonra ateş düşmüyorsa ya da şikâyetler artıyorsa hekime yeniden başvurun; ilacın değiştirilmesi gerekebilir.

Evde bakım

• Dinlenin. Vücudun enfeksiyonla savaşabilmesi için dinlenmeye ihtiyacı vardır. İşe ya da okula dönmek için acele etmeyin.
• Bol sıvı alın. Su, çorba ve ılık bitki çayları balgamın sulanmasını ve atılmasını kolaylaştırır; ateşle kaybedilen sıvıyı yerine koyar.
• Ateşi ve ağrıyı kontrol edin. Hekimin ya da eczacının önerdiği ateş düşürücüler kullanılabilir.
• Sigara içmeyin. Sigara akciğerin iyileşmesini geciktirir; evde başkalarının içmesine de izin verilmemelidir.
• Odayı havalandırın. Kuru ve sıcak hava öksürüğü artırır.
• Başınızı yükselterek yatın. Nefes almayı kolaylaştırır.
• Beslenmenize özen gösterin. İştah olmasa da az ve sık, protein içeren öğünler iyileşmeyi destekler.

Öksürük şurubu kullanılmalı mı?

Zatürrede öksürük, akciğerdeki iltihaplı salgının atılmasını sağlayan bir savunma mekanizmasıdır. Bu nedenle öksürüğü tümüyle baskılayan ilaçlar hekim önerisi olmadan kullanılmamalıdır. Öksürük uykuyu engelliyorsa hekim uygun bir ilaç önerebilir. Bol sıvı ve yatmadan önce alınan bir tatlı kaşığı bal, boğazdaki gıcığı hafifletmeye yardımcı olur; bir yaşından küçük bebeklere bal verilmez.

Derin nefes ve hareket

Gün içinde aralıklarla yavaş ve derin nefes almak, akciğerlerin havalanmasına ve salgıların atılmasına yardımcı olur. Tümüyle yatağa bağlı kalmak yerine, ateş düştükten sonra ev içinde kısa yürüyüşler yapmak iyileşmeyi hızlandırır. Öksürürken göğsü bir yastıkla desteklemek ağrıyı azaltır.

Kimler hastanede tedavi edilir?

Hekim, hastanın evde mi hastanede mi tedavi edileceğine; yaşına, eşlik eden hastalıklarına, solunum sayısına, tansiyonuna, bilinç durumuna ve oksijen düzeyine bakarak karar verir. Şu durumlarda hastaneye yatış gerekebilir:

• Belirgin nefes darlığı ve düşük oksijen düzeyi
• Bilinç bulanıklığı
• Tansiyon düşüklüğü
• Ağızdan ilaç ve sıvı alamama
• İleri yaş ve ciddi kronik hastalıklar
• Evde bakacak kimsenin olmaması
• Küçük bebekler

Hastanede damar yoluyla antibiyotik, sıvı ve oksijen tedavisi uygulanır.

Zatürre kaç günde geçer?

İyileşme hızı yaşa, genel sağlık durumuna ve hastalığın ağırlığına göre değişir. Genel bir fikir vermek gerekirse:

• Bir hafta içinde: Ateşin düşmesi beklenir.
• Yaklaşık bir ay içinde: Göğüs ağrısı ve balgam belirgin biçimde azalır.
• Altı hafta dolayında: Öksürük ve nefes darlığı büyük ölçüde geçer.
• Üç ay ve sonrası: Çoğu belirti kaybolur; ancak yorgunluk bir süre daha sürebilir.

Yaşlılarda ve ağır geçirenlerde tam toparlanma daha uzun zaman alabilir. Bu süreçte kendini zorlamamak, gündelik etkinliklere kademeli olarak dönmek gerekir.

Kontrol muayenesi

Hekim genellikle tedavinin bitiminde ya da birkaç hafta sonra kontrol önerir. Sigara içenlerde, 50 yaş üzerindekilerde ve şikâyetleri tam geçmeyenlerde kontrol akciğer filmi istenebilir. Amaç, akciğerdeki bulguların düzeldiğinden ve altta başka bir sorun olmadığından emin olmaktır.

Başkalarına bulaştırmamak için

• Öksürürken ve hapşırırken ağzınızı mendille ya da dirseğinizin içiyle kapatın.
• Ellerinizi sık yıkayın.
• Kullandığınız mendilleri hemen çöpe atın.
• Ateşiniz düşene dek bebeklerden, yaşlılardan ve kronik hastalığı olanlardan uzak durun.

Tekrarlamaması için

Sigarayı bırakmak, zatürre ve grip aşılarını yaptırmak, kronik hastalıkları kontrol altında tutmak ve el hijyenine dikkat etmek yeniden zatürre geçirme riskini azaltır.

Ne zaman yeniden hekime başvurmalı?

Tedaviye rağmen ateş düşmüyorsa, nefes darlığı artıyorsa, göğüs ağrısı şiddetleniyorsa, balgamda kan görülüyorsa ya da bilinç bulanıklığı gelişiyorsa beklemeden hekime ya da acil servise başvurulmalıdır. Belirtilerin ayrıntısını zatürre belirtileri, hastalığın nedenlerini zatürre nedir yazılarımızda bulabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112’yi arayın.