Zatürre belirtileri nelerdir? Grip ve bronşitten farkı

Zatürre belirtileri çoğu zaman bir grip ya da soğuk algınlığının devamı gibi başlar; bu yüzden ilk günlerde ayırt etmek zor olabilir. Farkı yaratan, şikâyetlerin gidişatıdır: Birkaç gün içinde düzelmesi beklenen hastalık düzelmez, tam tersine ateş yükselir, öksürük derinleşir ve nefes almak zorlaşır. Bu noktada zaman kaybetmeden hekime başvurmak gerekir.

En sık görülen zatürre belirtileri

• Öksürük: Genellikle balgamlıdır. Balgam sarı, yeşil ya da pas rengi olabilir; bazen kan bulaşığı görülür. Bazı türlerde öksürük kurudur.
• Ateş ve titreme: Ateş 38,5–40 dereceye çıkabilir; üşüme ve titreme nöbetleri eşlik eder.
• Nefes darlığı: Hızlı ve yüzeysel soluma; hafif bir eforla, hatta dinlenirken bile hava açlığı.
• Göğüs ağrısı: Derin nefes alırken ve öksürürken artan, bıçak saplanır gibi batıcı ağrı. Genellikle tek taraflıdır.
• Hâlsizlik ve bitkinlik.
• İştahsızlık.
• Terleme, çarpıntı.
• Baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları.
• Bulantı, kusma, ishal: Özellikle çocuklarda ve bazı zatürre türlerinde görülür.

Belirtiler ne kadar hızlı ortaya çıkar?

Bakteriyel zatürre çoğunlukla ani başlar: Bir-iki gün içinde yüksek ateş, titreme ve koyu balgam ortaya çıkar. Viral zatürrede belirtiler birkaç güne yayılarak gelişir; başlangıçta gribe benzer. Atipik etkenlerle gelişen zatürrede ise tablo daha silik olabilir: hafif ateş, inatçı kuru öksürük, baş ağrısı ve yorgunluk. Hasta gündelik işlerini sürdürebildiği için buna halk arasında “ayakta geçirilen zatürre” denir.

Yaşlılarda zatürre belirtileri

İleri yaşta zatürre alışılmış belirtileri vermeyebilir. Ateş hiç yükselmeyebilir, hatta vücut ısısı düşebilir. Öksürük hafif olabilir. Buna karşılık şu işaretler ön plandadır:

• Aniden gelişen bilinç bulanıklığı, zaman ve yer karıştırma
• Belirgin hâlsizlik, yataktan kalkamama
• İştahın kesilmesi
• Düşmeler
• Var olan kronik hastalıklarda kötüleşme

Yaşlı bir kişide “birden kötüleşti, tanıyamıyorum” denen durumlarda zatürre mutlaka akla gelmelidir.

Bebeklerde ve çocuklarda zatürre belirtileri

• Hızlı nefes alma; en önemli işarettir
• Nefes alırken kaburga aralarının ve göğüs kemiği altının içeri çekilmesi
• Burun kanatlarının açılıp kapanması, inleme
• Ateş, öksürük
• Beslenememe, emmeme, kusma
• Huzursuzluk ya da aşırı uyku hâli
• Dudaklarda ve dil çevresinde morarma

Çocuklarda karın ağrısı da zatürrenin belirtisi olabilir. Hızlı soluyan, beslenemeyen ya da morarma görülen bir çocuk bekletilmeden sağlık kuruluşuna götürülmelidir.

Zatürre ile grip arasındaki fark

Gripte ateş, kas ağrıları, baş ağrısı ve kuru öksürük aniden başlar; şikâyetler genellikle bir hafta içinde hafifler. Zatürrede ise nefes darlığı, batıcı göğüs ağrısı ve koyu balgam ön plandadır; ateş düşmez ya da düştükten sonra yeniden yükselir. Grip düzelmeye başlamışken yeniden ateşlenmek ve öksürüğün artması, gribin üzerine zatürre eklendiğini düşündürür. Gribin seyrini grip nasıl geçer yazımızda anlattık.

Zatürre ile bronşit arasındaki fark

Akut bronşit, akciğere giden hava yollarının iltihabıdır; zatürre ise akciğer dokusunun kendisini tutar. Bronşitte öksürük ön plandadır, ateş hafiftir ya da yoktur, nefes darlığı belirgin değildir ve genel durum iyidir. Zatürrede hasta daha “hasta” görünür. Kesin ayrım muayene ve akciğer filmiyle yapılır. Öksürüğün diğer nedenlerini öksürük neden olur yazımızda bulabilirsiniz.

Belirtiler varsa hangi tetkikler yapılır?

Hekim önce akciğerleri dinler, solunum sayısına ve parmak ucundan ölçülen oksijen düzeyine bakar. Zatürre şüphesinde akciğer filmi çekilir. Kan tahlilleri enfeksiyonun şiddeti hakkında bilgi verir. Hastaneye yatırılan hastalarda balgam ve kan kültürleri alınabilir.

Acil belirtiler: 112’yi arayın

• Dinlenirken nefes darlığı, konuşurken soluk soluğa kalma
• Dudaklarda, yüzde ya da tırnaklarda morarma
• Bilinç bulanıklığı, uyandırılamama
• Kanlı balgam
• Şiddetli göğüs ağrısı
• Soğuk, nemli ve soluk cilt; çok hızlı nabız

Kimler beklemeden hekime gitmeli?

65 yaş üzerindekiler, iki yaşından küçük çocuklar, hamileler, kalp-akciğer hastalığı, şeker hastalığı ya da böbrek hastalığı olanlar ve bağışıklığı baskılanmış kişiler, zatürre belirtileri fark edildiğinde beklemeden hekime başvurmalıdır. Bu gruplarda hastalık hızlı ilerleyebilir.

Belirtiler geçince hastalık bitmiş olur mu?

Ateş düşüp kişi kendini iyi hissetse bile tedavinin tamamlanması gerekir. Öksürük ve yorgunluk haftalarca sürebilir; bu olağandır. Ancak ateş yeniden yükselirse, nefes darlığı artarsa ya da öksürük giderek kötüleşirse hekime yeniden başvurulmalıdır. Hastalığın nedenlerini ve korunma yollarını zatürre nedir yazımızda ele aldık.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112’yi arayın.