Mısır ve Sudan 1976 Savunma Anlaşmasını Yeniden Gündeme Taşıdı: Hedasi Barajı Gerilimi Tırmanıyor

Mısır ile Sudan, 2 Kasım 2026’da yaptıkları ortak açıklamada 1976 tarihli Ortak Savunma Anlaşması’nı gerektiğinde işletmeye hazır olduklarını bildirdi. Açıklamaya göre Kahire, Sudan’ın egemenliğini korumak için bu anlaşmaya başvurabilir. İki ülke aynı metinde Etiyopya’nın Hedasi (GERD) barajını tek taraflı olarak işletmesini de reddetti.

Açıklama, Kahire’de yapılan “2+2” formatındaki bakanlar istişarelerinin üçüncü turunun ardından yayımlandı. Görüşmelere Mısır adına Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ile Su Kaynakları ve Sulama Bakanı Hani Suveylim, Sudan adına ise Dışişleri Bakanı Muhyiddin Salim ile Tarım ve Sulama Bakanı İsmet Kureyşi katıldı. Etiyopya masada yoktu.

Nil suyu ve “ayrılmaz” güvenlik

İki hükümet su güvenliklerinin birbirinden ayrılamayacağını vurguladı ve 1959 Nil Suları Anlaşması’ndan doğan haklarını yineledi. Bu anlaşmaya göre Mısır yılda 55,5 milyar metreküp, Sudan ise 18,5 milyar metreküp Nil suyu alıyor. Açıklamada, bağlayıcı bir mekanizma olmadan barajın işletilmesi uluslararası hukuka aykırı tek taraflı bir adım olarak nitelendirildi.

Metinde ayrıca Sudan’daki elektrik ve su altyapısına yönelik İHA saldırıları kınandı ve bu saldırılar “isyancı milislere” bağlandı. İHA’ların hangi ülkeden kalktığı ise açıklamada belirtilmedi. Mısır’ın sayıldığı kırmızı çizgiler arasında Sudan’ın bölünmesi, kaynaklarına müdahale ve “paralel yönetim yapıları” yer aldı; bu son ifade, Hızlı Destek Kuvvetleri’ne (HDK) dolaylı bir gönderme olarak okunuyor. Kızıldeniz’in yönetiminin kıyı devletlerine ait olduğu ve bölgenin askerileştirilmesine karşı çıkıldığı da vurgulandı.

1976 anlaşması ne öngörüyor?

15 Temmuz 1976’da imzalanan anlaşmanın sekiz maddeden oluştuğu ve iki ülkeden birine yapılan saldırıyı her ikisine yapılmış sayan bir ortak savunma hükmü içerdiği aktarılıyor. Anlaşmayla bir Ortak Savunma Konseyi ve Müşterek Kurmay Başkanlığı da kuruldu.

Anlaşmanın hukuki durumu ise tartışmalı. Sudan’ın dönemin başbakanı Sadık el-Mehdi, 2 Nisan 1989’da anlaşmanın iptal edildiğini duyurmuştu; Mısır’ın buna resmî bir yanıt vermediği belirtiliyor. Mısır Devlet Enformasyon Servisi Başkanı Ziya Reşvan ise anlaşmanın hâlâ yürürlükte olduğunu savunuyor. Sisi ile Sudan’ın fiilî lideri Abdülfettah el-Burhan, anlaşmanın mekanizmalarının işletilmesi çağrısını ilk kez 18 Aralık 2025’te kamuoyu önünde yapmıştı.

Askerî adım yok, mesaj var

Şu ana kadar anlaşmanın resmen devreye sokulduğuna ya da somut bir askerî konuşlanmaya dair bir bilgi yok. Açıklama bu yönüyle bir “hazırlık beyanı” niteliği taşıyor. Önemi, Nil anlaşmazlığını doğrudan savunma anlaşmasıyla ilişkilendirmesinde yatıyor. Analistler bunun müdahaleye doğru bir politika değişikliği mi, yoksa Etiyopya’ya ve HDK’ye yönelik bir caydırıcılık mesajı mı olduğu konusunda ikiye bölünmüş durumda. Etiyopya hükümetinin 2 Kasım açıklamasına verdiği bir yanıt ise henüz bulunmuyor.

Sudan’daki iç savaş, Nisan 2023’te ordu ile HDK arasında başlayan çatışmalarla dördüncü yılına girdi. Hartum, HDK’yi altyapıya İHA saldırıları düzenlemekle, Etiyopya’yı da bu İHA’lar için fırlatma noktalarına ev sahipliği yapmakla suçluyor.

Kaynak: Bu haber Defense and Tech kaynaklıdır. Haberin tamamı için: Egypt, Sudan Revive 1976 Defense Pact Amid GERD Dispute