HAVELSAN simülatörleri: Hangi platformlar için üretiliyor, nasıl çalışıyor?

HAVELSAN simülatörleri, şirketin en eski ve en köklü iş kolunun ürünleri. Şirketin açıklamasına göre kırk yılı aşkın sürede 60’tan fazla askerî ve sivil platform için 400’ün üzerinde simülatör teslim edildi. Bugün KAAN’dan HÜRJET’e, ATAK’tan GÖKBEY’e Türkiye’nin kendi geliştirdiği hava araçlarının eğitim sistemleri HAVELSAN imzası taşıyor.

Simülatör neden bu kadar önemli?

Bir savaş uçağının ya da helikopterin bir saatlik uçuşu; yakıt, bakım ve yıpranma maliyetiyle çok pahalı. Daha önemlisi, pilotun bilmesi gereken bazı durumlar gerçek uçuşta denenemeyecek kadar tehlikeli: Motor arızası, yangın, kötü havada iniş, füze tehdidi.

Simülatör bu durumların hepsini risksiz ortamda ve istenildiği kadar tekrarlama imkânı veriyor. Yeni bir uçak envantere girdiğinde pilotların eğitimine uçak teslim edilmeden başlanabiliyor. Bu yüzden bugün bir hava aracı satılırken simülatörü de paketin ayrılmaz parçası sayılıyor.

Hangi platformlar için simülatör var?

Genel Müdür Mehmet Akif Nacar’ın Şubat 2026’daki açıklamasına göre şirket şu millî platformlar için eğitim sistemleri geliştirdi:

• KAAN: Millî muharip uçak.
• HÜRJET: Jet eğitim ve hafif taarruz uçağı.
• HÜRKUŞ: Turboprop eğitim uçağı.
• ATAK: Taarruz helikopteri.
• GÖKBEY: Genel maksat helikopteri.
• T70: Genel maksat helikopteri.
• ANKA: İnsansız hava aracı.
• ALTAY: Ana muharebe tankı.

Bunlardan önce de Seahawk, Black Hawk ve Cougar helikopterleri gibi yabancı kökenli platformlar için simülatörler geliştirilmişti. Yani şirket, başkasının ürettiği platformun simülatörünü yapmaktan, Türkiye’nin kendi platformlarının simülatörünü yapmaya geçti.

Simülatör türleri

Tam uçuş simülatörü: En üst düzey tür. Gerçeğiyle birebir aynı kokpit, altı eksende hareket eden bir platformun üzerine yerleştiriliyor; dışarıyı geniş açılı bir görsel sistem gösteriyor. Pilot ivmeyi, sarsıntıyı ve yatışı hissediyor.

Tam görev simülatörü: Uçuşun yanında silah, sensör ve elektronik harp sistemlerinin de kullanıldığı, görevin tamamının prova edilebildiği sistem.

Silah ve taktik eğitim sistemi: Hareket platformu olmayan, taktik ve sistem kullanımı eğitimine odaklanan daha yalın sistemler.

Bilgisayar destekli eğitim: Pilot ve teknisyenlerin sistemleri ekran başında öğrendiği yazılımlar.

XR simülatörü: Sanal ve artırılmış gerçeklik gözlüğü kullanan, taşınabilir ve modüler simülatör. Birden fazla birim birbirine bağlanarak ortak görev eğitimi yapılabiliyor.

GÖKBEY simülatörü: En üst seviye sertifika

GÖKBEY helikopteri için geliştirilen tam uçuş simülatörü, şirketin açıklamasına göre Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı’nın en üst seviye kalifikasyonuna sahip. Bunun pratik anlamını Nacar şöyle ifade etti: Burada eğitim alan pilotların uçuş saatleri gerçek uçuş saatinden sayılacak. Simülatörün ilk kullanıcısı Jandarma Havacılık.

HÜRJET simülatörü ve ihracat

HÜRJET’in İspanya’ya satışıyla birlikte simülatörünün de ihraç edileceği açıklandı. Nacar, TUSAŞ’ın HÜRJET sattığı her ülkeye simülatörünü verme fırsatı yakalayacaklarını söyledi. Türk Hava Kuvvetleri için hazırlanan HÜRJET simülatörünün 2026’nın son çeyreğinde teslim edilmesi planlanıyor.

Şirketin simülatör ihracatı yeni değil. Güney Kore’ye uçak simülatörü ve elektronik harp eğitim sahası satışları, bu alandaki ilk büyük işlerdendi.

Sivil havacılık

HAVELSAN yalnızca askerî simülatör üretmiyor. Yolcu uçakları için geliştirdiği tam uçuş simülatörleri hava yolu pilotlarının eğitiminde kullanılıyor; Türk Hava Yolları bu alandaki müşterilerinden. Sivil simülatörlerde uluslararası havacılık otoritelerinin sertifikası şart; bu da ürünün dünya pazarında satılabilmesinin anahtarı.

Kara simülatörleri

Ürün ailesi havayla sınırlı değil. Tank mürettebatı için geliştirilen masaüstü simülatörlerde komutan, nişancı ve sürücü ayrı konsollardan birlikte eğitim alıyor; yapay zekâ destekli sanal unsurlar her seferinde farklı bir senaryo sunuyor. Muharebe eğitim merkezleri ve elektronik harp eğitim sahası da aynı iş kolunun parçası.

Yeni tesis: Kapasite büyüyor

Şubat 2026’da Ankara’da Uçuş Simülatörü Üretim ve Entegrasyon Tesisi’nin temeli atıldı. 17 bin metrekarelik tesisin 2027’de tamamlanması planlanıyor. Burada aynı anda 16 simülatör farklı üretim ve entegrasyon aşamalarında geliştirilebilecek, yılda 30’dan fazla uçuş simülatörü üretilebilecek.

Mevcut altyapıyla birlikte şirketin aynı anda 40 askerî ve ticari simülatör üzerinde çalışabilmesi hedefleniyor. HAVELSAN, tesis tamamlandığında bunun Avrupa ve Orta Doğu’nun en büyük tam uçuş simülatörü üretim merkezlerinden biri olacağını açıkladı.

İçinde ne var?

Bir simülatörün değeri kabininde değil, yazılımında. Uçağın aerodinamik modeli, motorun davranışı, aviyoniklerin benzetimi, hava durumu, arazi ve havaalanı veri tabanları, dışarıyı gösteren görüntü üreteci ve bunların hepsini gerçek zamanlı çalıştıran altyapı. HAVELSAN’ın bu alandaki gücü, şirketin temel uzmanlığı olan yazılımdan geliyor. Görsel sistem tarafında Amerika Birleşik Devletleri merkezli iştiraki Quantum3D’nin teknolojisi kullanılıyor.

Kısaca

HAVELSAN simülatörleri; KAAN, HÜRJET, HÜRKUŞ, ATAK, GÖKBEY, T70, ANKA ve ALTAY gibi millî platformları, yabancı kökenli hava araçlarını ve yolcu uçaklarını kapsıyor. Bugüne kadar 400’ün üzerinde simülatör teslim edildi; 2027’de açılacak yeni tesisle kapasite daha da artacak.