Migren nedir? Belirtileri, nedenleri ve türleri

Migren nedir sorusuna “şiddetli baş ağrısı” diye yanıt vermek eksik kalır. Migren, yalnızca başın ağrıması değil; bulantı, ışığa ve sese karşı hassasiyet gibi belirtilerle birlikte seyreden, ataklar hâlinde gelen nörolojik bir hastalıktır. Atak sırasında pek çok kişi işine devam edemez, karanlık ve sessiz bir odaya çekilmek zorunda kalır. Kadınlarda erkeklere göre belirgin biçimde daha sık görülür ve genellikle genç yetişkinlik döneminde başlar.

Migren nedir, nasıl bir ağrı yapar?

Migren ağrısı çoğunlukla başın tek tarafında hissedilir, ancak iki tarafta da olabilir. Zonklayıcı, nabız gibi atan bir karakteri vardır. Merdiven çıkmak, eğilmek, hızlı yürümek gibi gündelik hareketler ağrıyı artırır. Tedavi edilmediğinde bir atak dört saat ile üç gün arasında sürebilir.

Ağrıya çoğu zaman şunlar eşlik eder:

• Bulantı, bazen kusma
• Işıktan rahatsız olma
• Sese ve kokulara karşı aşırı hassasiyet
• Halsizlik, dikkat dağınıklığı

Migren atağı hangi evrelerden geçer?

Her hastada hepsi görülmese de migren atağı dört evrede incelenir.

• Öncü evre: Ağrıdan saatler, hatta bir gün önce başlar. Esneme, tatlı isteği, boyun tutukluğu, huzursuzluk, sık idrara çıkma gibi belirsiz işaretler görülür.
• Aura: Hastaların bir bölümünde ağrıdan hemen önce ortaya çıkar. Genellikle 5–60 dakika sürer.
• Ağrı evresi: Zonklayıcı baş ağrısı ve eşlik eden belirtilerin yaşandığı dönemdir.
• Atak sonrası: Ağrı geçtikten sonra bir-iki gün süren yorgunluk, sersemlik ve bitkinlik hâli.

Auralı migren nedir?

Aura, migren hastalarının yaklaşık üçte birinde görülen geçici nörolojik belirtilerdir. En sık görsel biçimde ortaya çıkar: parlayan zikzak çizgiler, ışık çakmaları, görme alanında kör noktalar. Bazı kişilerde elde ve yüzde karıncalanma, uyuşma ya da konuşmada güçlük de olabilir. Belirtiler yavaş yavaş gelişir ve genellikle bir saat içinde tümüyle düzelir.

Aura belirtileri inme belirtilerine benzeyebilir. İlk kez yaşanıyorsa, aniden başlıyorsa ya da bir saatten uzun sürüyorsa mutlaka acil değerlendirme gerekir.

Migren neden olur?

Migrenin kesin nedeni tam olarak aydınlatılmış değil. Bugünkü bilgilere göre beyindeki sinir hücreleri, kan damarları ve bazı kimyasal maddeler arasındaki etkileşimde geçici bir bozulma söz konusudur. Kalıtımın rolü belirgindir; migren hastalarının çoğunun ailesinde aynı şikâyetten yakınan biri vardır.

Hastalığın nedeni ile atağı tetikleyen etkenler farklı şeylerdir. Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir. En sık bildirilenler şunlardır:

• Uykusuzluk ya da fazla uyku
• Öğün atlamak, uzun süre aç kalmak
• Yoğun stres ve stresin ardından gelen gevşeme dönemi
• Kadınlarda adet dönemi ve hormonal değişiklikler
• Susuz kalmak
• Parlak ışık, yüksek ses, keskin kokular
• Hava değişimleri, lodos
• Alkol ve kişiye göre değişen bazı yiyecekler

Migren ile diğer baş ağrıları arasındaki fark

En sık görülen baş ağrısı türü gerilim tipi baş ağrısıdır. Bu ağrı başı bir bant gibi sarar, sıkıştırıcıdır, genellikle iki taraflıdır ve gündelik işlere engel olmaz. Bulantı görülmez. Migrende ise ağrı zonklayıcıdır, hareketle artar ve kişiyi çoğu zaman yatağa düşürür.

Halk arasında her şiddetli baş ağrısına migren denir, ama bu doğru değildir. Sinüzit, göz bozukluğu, boyun sorunları ya da yüksek tansiyon gibi başka nedenler de baş ağrısı yapabilir. Ayrımı hekim yapar.

Tanı nasıl konur?

Migrenin tanısını koyduran bir kan tahlili ya da görüntüleme yöntemi yoktur. Tanı, hastanın anlattıklarına ve nörolojik muayeneye dayanır. Hekim ağrının yerini, süresini, sıklığını, eşlik eden belirtileri ve tetikleyicileri sorar. Beyin görüntülemesi yalnızca başka bir nedenden şüphelenildiğinde istenir.

Muayeneye gitmeden önce birkaç hafta boyunca baş ağrısı günlüğü tutmak tanıyı kolaylaştırır. Ağrının başladığı saat, süresi, şiddeti, o gün yenenler, uyku düzeni ve alınan ilaçlar not edilir.

Migren tedavi edilir mi?

Migreni tümüyle ortadan kaldıran bir tedavi bugün için yok. Ancak atakların şiddeti ve sıklığı tedaviyle belirgin biçimde azaltılabilir. Tedavi iki başlıkta yürütülür: atak sırasında ağrıyı kesmeye yönelik ilaçlar ve sık atak geçirenlerde atakları önlemeye yönelik koruyucu tedavi. Hangi ilacın kullanılacağına nöroloji uzmanı karar verir.

Ne zaman acile gidilmeli?

Aşağıdaki durumlar migren atağı sanılarak beklenmemelidir:

• Saniyeler içinde en şiddetli hâline ulaşan, “hayatımın en kötü baş ağrısı” denen ağrı
• Ateş, ense sertliği ve bilinç bulanıklığıyla birlikte baş ağrısı
• Yüzde ya da kolda güçsüzlük, konuşma bozukluğu, çift görme
• Kafa travmasından sonra başlayan ağrı
• 50 yaşından sonra ilk kez ortaya çıkan şiddetli baş ağrısı

Bu belirtilerde 112 aranmalı ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112’yi arayın.