HAVELSAN EWTTR nedir? Elektronik harp test ve eğitim sahası

HAVELSAN EWTTR, savaş uçağı pilotlarının düşman radarlarına ve hava savunma sistemlerine karşı nasıl davranacaklarını gerçek uçuşta, gerçeğe çok yakın koşullarda öğrendikleri bir eğitim altyapısı. Kısaltma, İngilizce “Electronic Warfare Test and Training Range” ifadesinden geliyor; Türkçesi Elektronik Harp Test ve Eğitim Sahası, kısaca EHTES. Türkiye’deki tesis Konya’da kurulu; sistem Güney Kore’ye de ihraç edildi.

Elektronik harp nedir?

Modern hava savunması radara dayanır. Radar uçağı görür, takip eder ve füzeyi ona yönlendirir. Elektronik harp, bu zinciri kırmak için elektromanyetik dalgaların kullanılması demek: Karşı tarafın radarını karıştırmak, yanıltmak ya da radardan kaçınmak.

Bir pilotun kokpitinde, kendisine radar kilitlendiğinde çalan bir uyarı sistemi bulunur. O an pilotun birkaç saniye içinde doğru tepkiyi vermesi gerekir: Karıştırıcıyı çalıştırmak, aldatıcı atmak, doğru manevrayı yapmak. Bu refleks kitaptan öğrenilmez; defalarca yaşanarak kazanılır.

Eğitim sahası ne işe yarar?

Gerçek bir hava savunma sisteminin üzerinden uçarak eğitim yapmak mümkün değil. Eğitim sahası bu ortamı güvenli biçimde yeniden yaratıyor. Sahaya, gerçek hava savunma radarları gibi yayın yapan tehdit benzetim sistemleri yerleştiriliyor. Pilot bölgeye girdiğinde uçağının uyarı sistemleri, gerçek bir tehdit altındaymış gibi tepki veriyor.

Pilot karıştırma tekniklerini ve taktik manevraları uyguluyor. Yerdeki sistem bütün süreci izliyor, kaydediyor ve sonunda bir hüküm veriyor: Uçak vuruldu mu, kurtuldu mu? Bu değerlendirme “vurulma-kurtulma analizi” olarak adlandırılıyor.

Sistemin bileşenleri

• Tehdit benzetim sistemleri: Farklı tipte hava savunma radarlarını taklit eden vericiler.
• İzleme ve takip altyapısı: Uçakların konumunu ve hareketini anlık takip eden sistemler.
• Komuta kontrol merkezi: Tatbikatın yönetildiği, bütün verinin toplandığı merkez.
• Kayıt ve analiz yazılımı: Görevin her saniyesini kaydeden ve değerlendiren yazılım.
• Görev sonrası değerlendirme: Pilotların uçuşu ekranda yeniden izleyerek hatalarını gördüğü brifing ortamı.

HAVELSAN’ın işi, bu parçaları bir araya getirip tek sistem olarak çalıştıran yazılım ve entegrasyon. Eğitimde kullanılan bütün operasyonel teçhizat, özel yazılımlarla birbirine bağlanıyor.

Konya’daki saha

Türkiye’deki elektronik harp test ve eğitim sahası, Konya’da Anadolu Kartalı Eğitim Merkezi Komutanlığı bünyesinde bulunuyor ve 1999’dan bu yana faaliyette. Anadolu Kartalı, Türk Hava Kuvvetleri’nin müttefik ve dost ülkelerin katılımıyla düzenlediği uluslararası tatbikatın da adı; saha, bu tatbikatların temel altyapılarından biri.

Bu tür tesisler dünyada az sayıda ülkede var. Geniş ve seyrek nüfuslu bir hava sahası, özel teçhizat ve onlarca yıllık deneyim gerektiriyor.

Güney Kore’ye ihracat

Konya’daki sahada edinilen deneyim, HAVELSAN’ın ilk büyük ihracatlarından birinin kapısını açtı. 2009’da Güney Kore ile imzalanan sözleşmeyle, Kore Hava Kuvvetleri için benzer bir elektronik harp eğitim sahası kuruldu. Proje, sözleşmeden 36 ay sonra, 2012’de takvimine uygun biçimde teslim edildi.

Yaklaşık 100 milyon dolarlık bedeliyle bu iş, o dönem Türk savunma sanayisinin dikkat çeken satışlarından biri oldu. Alıcının, savunma teknolojisinde ileri bir ülke olması da satışı ayrıca anlamlı kıldı. HAVELSAN daha önce aynı ülkeye bir uçak simülatörü teslim etmişti.

“Test” tarafı

Adındaki “test” sözcüğü, sahanın ikinci işlevini gösteriyor. Tesis yalnızca pilot eğitimi için değil, elektronik harp sistemlerinin denenmesi için de kullanılıyor. Yeni geliştirilen bir karıştırıcının ya da radar uyarı alıcısının gerçekten çalışıp çalışmadığı, laboratuvarda değil, uçağa takılıp bu tür bir sahada uçurularak anlaşılıyor.

Türkiye’nin kendi elektronik harp sistemlerini geliştirdiği bir dönemde, bu sistemlerin yurt içinde sınanabileceği bir altyapının bulunması önemli bir avantaj.

Simülatörden farkı ne?

HAVELSAN’ın simülatörleri pilotu yerde, sanal bir ortamda eğitiyor. Eğitim sahasında ise pilot gerçek uçağıyla, gerçek gökyüzünde uçuyor; sanal olan yalnızca tehdit. İkisi birbirinin yerine geçmiyor, birbirini tamamlıyor: Pilot önce simülatörde usulleri öğreniyor, ardından sahada gerçek uçuş koşullarında, gerçek fiziksel yük altında uyguluyor.

Son yıllarda ikisini birleştiren yaklaşımlar da gelişiyor. Gerçek uçaklar, simülatördeki pilotlar ve bilgisayarın ürettiği sanal unsurlar aynı tatbikatta bir araya getirilebiliyor.

Bugün neden daha da önemli?

Hava savunma sistemleri giderek daha yetenekli hâle geliyor; uzun menzilli füzeler, pasif sensörler ve ağ hâlinde çalışan radarlar pilotun işini zorlaştırıyor. Son yıllardaki çatışmalar, elektronik harbin hava harekâtının başarısında belirleyici olduğunu bir kez daha gösterdi. Pilotların bu ortama hazırlanması, eğitim sahalarının sürekli güncellenmesini gerektiriyor.

HAVELSAN, EWTTR’yi güncel ürün listesinde tutuyor ve uluslararası fuarlarda sergilemeyi sürdürüyor; sistem Mayıs 2026’daki SAHA fuarında da şirketin eğitim çözümleri arasında yer aldı.

Kısaca

HAVELSAN EWTTR; pilotların gerçek uçuşta, benzetimi yapılan radar tehditlerine karşı eğitildiği ve elektronik harp sistemlerinin sınandığı bir test ve eğitim sahası. Konya’daki tesis 1999’dan beri faaliyette; sistem 2012’de Güney Kore’ye teslim edildi. Şirketin diğer çözümleri için HAVELSAN ürünleri yazımıza bakabilirsiniz.