HAVELSAN’ın açılımı nedir? Adın anlamı ve diğer kısaltmalar

HAVELSAN’ın açılımı “Hava Elektronik Sanayii”. İsim, üç sözcüğün ilk hecelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuş: HAV-EL-SAN. Şirket 1982’de Türk Hava Kuvvetleri’nin elektronik sistemlerine destek vermek üzere kurulduğu için adında “hava” sözcüğü yer alıyor. Bugün deniz, kara ve siber alanlarda da çalışıyor; ancak isim, kuruluş amacının hatırası olarak korunuyor.

Hece hece HAVELSAN

• HAV: Hava. Şirketin ilk müşterisi ve kuruluş nedeni olan Hava Kuvvetleri’ne işaret ediyor.
• EL: Elektronik. İlk görev, ileri teknolojili radarların ve elektronik sistemlerin bakımıydı.
• SAN: Sanayii. Türkiye’de savunma şirketlerinin adlarında ortak olan ek.

Resmî unvanı ne?

Şirketin ticaret unvanında kısaltma ile açılım birlikte yer alıyor: HAVELSAN Hava Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi. Gündelik kullanımda, haberlerde ve şirketin kendi yayınlarında yalnızca HAVELSAN adı kullanılıyor.

İlk adı farklıydı

Kuruluş yıllarında şirket yabancı ortaklı bir yapıdaydı ve adı “HAVELSAN-AYDIN” idi. 1985’te yabancı paylar devralınınca ikinci kısım düştü, şirket bugünkü adını aldı. Bu sürecin ayrıntılarını HAVELSAN ne zaman kuruldu? yazımızda anlattık.

Nasıl yazılır, nasıl okunur?

Şirket adını tamamı büyük harflerle yazıyor: HAVELSAN. Türkçe yazım kurallarına göre kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna göre getirilir: HAVELSAN’ın, HAVELSAN’da, HAVELSAN’a.

Okunuşu yazıldığı gibi: “ha-vel-san”. Harf harf kodlanarak değil, tek bir sözcük gibi söyleniyor.

“SAN” eki nereden geliyor?

Türk savunma sanayisinin köklü şirketlerinin çoğu aynı kalıpla adlandırılmış. Bu şirketler 1970’lerde ve 1980’lerde, yurt dışına bağımlılığı azaltmak amacıyla silahlı kuvvetleri güçlendirme vakıflarınca kuruldu; adları da ne ürettiklerini doğrudan söyleyecek biçimde seçildi.

• ASELSAN: Askerî Elektronik Sanayii.
• HAVELSAN: Hava Elektronik Sanayii.
• ROKETSAN: Roket Sanayii.
• ASPİLSAN: Askerî Pil Sanayii.
• TUSAŞ: Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Anonim Şirketi.

Bu şirketlerin ortak sahibi bugün Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı. Kısaltması TSKGV olan vakıf, 1987’de Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerini güçlendirme vakıflarının birleştirilmesiyle kuruldu.

İsim bugünkü işi anlatıyor mu?

Tam olarak değil. Bugün HAVELSAN’ın en bilinen ürünlerinden biri deniz için geliştirilmiş bir savaş yönetim sistemi; en çok haber olan ürünleri ise karada giden insansız araçlar. Şirketin kendini tanımlarken kullandığı ifade de “yazılım yoğun teknoloji şirketi”.

Yine de adın değiştirilmesi gündeme gelmedi. 2020’de yapılan değişiklik isimle değil, logoyla ilgiliydi: Şirket yaklaşık çeyrek asırdır kullandığı logosunu yeniledi ve bunu teknolojik dönüşümün simgesi olarak sundu. Kırk yılı aşkın sürede oluşmuş bir marka adını korumak, yurt içinde ve yurt dışında tanınırlık açısından da anlamlı.

HAVELSAN ürünlerindeki kısaltmalar

Şirketin ürün adlarında da kısaltmalar ve anlamlı isimler bir arada kullanılıyor. Sık karşılaşılanlar şunlar:

• ADVENT: Ağ Destekli Veri Entegre Savaş Yönetim Sistemi.
• HvBS: Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi.
• SİDA: Silahlı İnsansız Deniz Aracı. SANCAR için kullanılıyor.
• İKA: İnsansız Kara Aracı. BARKAN ve KAPGAN bu sınıfta.
• İHA: İnsansız Hava Aracı. BAHA bu sınıfta.
• HİT: HAVELSAN Innovation Talents. Şirketin yaz stajı programının adı.
• EHTES: Elektronik Harp Test ve Eğitim Sahası.

KAPGAN gibi bazı adlar ise kısaltma değil. KAPGAN adını, Göktürk hükümdarı Kapgan Kağan’dan alıyor. KOVAN, ODAK ve KALKAN gibi yazılım ürünlerinde de gündelik Türkçe sözcükler tercih edilmiş.

Karıştırılan isimler

HAVELSAN en çok ASELSAN ile karıştırılıyor. İki ad arasında tek hece fark var ve ikisi de aynı vakfa bağlı; ancak farklı şirketler. ASELSAN elektronik donanım ağırlıklı çalışıyor ve hisseleri borsada işlem görüyor. HAVELSAN ise yazılım ağırlıklı ve halka açık değil.

Bir diğer karışıklık, “hava” sözcüğü nedeniyle şirketin uçak ürettiğinin sanılması. Uçak ve helikopter üreten şirket TUSAŞ. HAVELSAN bu platformların simülatörlerini ve görev yazılımlarını geliştiriyor.

Yabancı dilde nasıl geçiyor?

Uluslararası fuarlarda ve yabancı basında şirket adı çevrilmeden, HAVELSAN olarak kullanılıyor. Açıklama gerektiğinde “Turkish defence software company” gibi tanımlar ekleniyor. Marka adının çevrilmemesi, ihracat yapan bütün Türk savunma şirketlerinde izlenen ortak yol.

Aynı kural ürün adları için de geçerli: ADVENT, BARKAN ve SANCAR gibi isimler yabancı dildeki tanıtımlarda da özgün hâlleriyle kullanılıyor.

Kısaca

HAVELSAN’ın açılımı Hava Elektronik Sanayii. İsim, şirketin 1982’de Hava Kuvvetleri’nin elektronik sistemleri için kurulmasından geliyor. Çalışma alanı o günden bu yana çok genişledi, ama ad aynı kaldı. Şirketin bugün ne yaptığını merak edenler HAVELSAN nedir? yazımıza göz atabilir.