HAVELSAN ne zaman kuruldu? Kuruluşundan bugüne tarihçesi

HAVELSAN 1982 yılında kuruldu. Başlangıçta amacı, Türk Hava Kuvvetleri’nin ileri teknolojili radarlarının bakımını yurt içinde yapabilmekti. Kırk yılı aşan sürede bu dar görev tanımı genişledi; şirket bugün savaş yönetim sistemlerinden yapay zekâ platformlarına kadar pek çok alanda ürün geliştiren, yazılım ağırlıklı bir teknoloji kuruluşu.

Kuruluş: 1982

1980’lerin başında Türkiye’nin envanterindeki modern radar ve elektronik sistemlerin bakımı büyük ölçüde yurt dışına bağlıydı. Bu ihtiyacı karşılamak üzere 1982’de, o dönemki adıyla Türk Hava Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’nın öncülüğünde bir şirket kuruldu.

Şirket ilk yıllarında yabancı ortaklı bir yapıdaydı ve “HAVELSAN-AYDIN” adını taşıyordu. HAVELSAN ismi, “Hava Elektronik Sanayii” ifadesinin kısaltması.

Millî şirkete dönüşüm: 1985

Kuruluşundan üç yıl sonra, 1985’te yabancı ortakların payları devralındı ve şirket tümüyle yerli sermayeli bir yapıya kavuştu. İzleyen yıllarda Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerini güçlendirme vakıfları tek çatı altında birleşti; HAVELSAN da bugünkü sahibi olan Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’na (TSKGV) bağlandı.

Bakımdan yazılıma: 1990’lar

İlk on beş yılda şirketin işi ağırlıklı olarak bakım, onarım ve teknik destekti. 1990’ların ikinci yarısında yön değişti. Komuta kontrol sistemleri, eğitim ve simülasyon teknolojileri ile yönetim bilgi sistemleri şirketin çalışma alanlarına eklendi.

Bu dönemin simge projelerinden biri, Konya’da kurulan elektronik harp test ve eğitim sahası oldu. 1999’da faaliyete geçen saha, pilotların gerçek tehdit ortamına yakın koşullarda eğitim almasını sağlıyor.

Kamu bilişiminde büyük projeler: 2000’ler

2000’li yıllarda HAVELSAN, sivil kamu kurumlarının büyük ölçekli bilişim projelerinde de yer aldı. Seçim bilişim sistemi ile tapu ve kadastro bilgi sistemi bu dönemin bilinen işleri. Aynı yıllarda simülatör alanında da uzmanlaştı; uçak ve helikopter simülatörleri geliştirip teslim etmeye başladı.

İlk büyük ihracatlar

Şirketin yurt dışına açılmasında Güney Kore önemli bir durak oldu. 2009’da imzalanan sözleşmeyle Kore Hava Kuvvetleri için elektronik harp test ve eğitim sahası kuruldu; proje 2012’de teslim edildi ve yaklaşık 100 milyon dolarlık bedeliyle o dönemin dikkat çeken savunma ihracatlarından biri sayıldı. Öncesinde aynı ülkeye bir uçak simülatörü satılmıştı.

Denizde millî savaş yönetim sistemi

2010’lu yıllar, şirketin deniz alanında öne çıktığı dönem. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile birlikte geliştirilen ADVENT savaş yönetim sistemi, 2019’da TCG Kınalıada korvetinde göreve başladı. Sistem daha sonra TCG Anadolu gibi büyük platformlara da kuruldu ve ihraç edilmeye başlandı.

Yeni dönem: 2020 ve sonrası

2020’de genel müdürlüğe Dr. Mehmet Akif Nacar getirildi. Aynı yılın aralık ayında şirket, yaklaşık çeyrek asırdır kullandığı logosunu yeniledi. Yönetim bu değişikliği teknolojik dönüşümün simgesi olarak sundu.

Dönüşümün en görünür adımı insansız sistemler oldu. 2021’de BARKAN insansız kara aracı ve “dijital birlik” konsepti tanıtıldı. Ardından BAHA insansız hava aracı, SANCAR silahlı insansız deniz aracı ve KAPGAN geldi. 2024’te yapay zekâ platformu MAIN duyuruldu.

2026: Yeni tesisler ve yeni ürünler

Şubat 2026’da Ankara’daki teknoloji kampüsünde düzenlenen törende SANCAR hizmete alındı, yeni simülatör üretim ve entegrasyon tesisinin temeli atıldı. Tesisin 2027’de tamamlanması planlanıyor. Mayıs ayında BARKAN 3 ve ADVENT-AI ilk kez sergilendi. Yaz aylarında Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi Azerbaycan’a teslim edildi.

Aynı dönemde şirketin eğitim ve iş birliği programları da çeşitlendi. Üniversite öğrencilerine yönelik staj ve proje destek programları ile kamu kurumlarıyla yürütülen uzman yetiştirme programları, yeni ürünler kadar öne çıkan başlıklar oldu.

Tarihçe tek bakışta

• 1982: Radar bakımı amacıyla, yabancı ortaklı olarak kuruldu.
• 1985: Yabancı paylar devralındı, millî şirkete dönüştü.
• 1997: Komuta kontrol, simülasyon ve yönetim bilgi sistemleri faaliyet alanına eklendi.
• 1999: Konya’daki elektronik harp test ve eğitim sahası faaliyete geçti.
• 2009-2012: Güney Kore’ye elektronik harp eğitim sahası ihraç edildi.
• 2019: ADVENT, TCG Kınalıada’da göreve başladı.
• 2020: Logo yenilendi, yeni yönetim dönemi başladı.
• 2021: BARKAN ve dijital birlik konsepti tanıtıldı.
• 2024: MAIN yapay zekâ platformu duyuruldu.
• 2026: SANCAR hizmete alındı, BARKAN 3 tanıtıldı.

Kırk yılda ne değişti?

Başlangıçtaki şirket, başkasının ürettiği sistemin bakımını yapıyordu. Bugünkü şirket kendi ürününü tasarlıyor ve 28 ülkede kullanıcıya ulaştırıyor. Bu dönüşümün ana ekseni yazılım oldu. HAVELSAN nedir sorusuna bugün verilen yanıt, 1982’dekinden çok farklı; ama çıkış noktası aynı: Kritik teknolojide dışa bağımlılığı azaltmak.