Soğuk algınlığı nedir? Belirtileri, nedenleri ve gripten farkı

Soğuk algınlığı, burun ve boğazı tutan, virüslerin yol açtığı hafif bir üst solunum yolu enfeksiyonudur. Halk arasında nezle olarak da bilinir. Yetişkinler yılda ortalama iki üç kez, çocuklar daha da sık soğuk algınlığı geçirir. Rahatsız edicidir, ama çoğunlukla zararsızdır ve bir iki hafta içinde kendiliğinden geçer.

Soğuk algınlığı belirtileri nelerdir?

Belirtiler virüs alındıktan bir iki gün sonra, yavaş yavaş ortaya çıkar:

• Burun akıntısı ya da tıkanıklığı
• Hapşırma
• Boğazda yanma ve ağrı
• Ses kısıklığı
• Öksürük
• Hafif hâlsizlik

Bazı kişilerde hafif ateş, kas ağrısı, tat ve koku duyusunda azalma, kulaklarda ve yüzde basınç hissi de görülebilir. Burun akıntısı ilk günlerde berrakken sonradan koyulaşıp sarı ya da yeşile dönebilir; bu tek başına bakteri enfeksiyonu olduğu anlamına gelmez.

Soğuk algınlığı neden olur?

Adına rağmen soğuk algınlığının nedeni soğuk hava değil, virüslerdir. İki yüzden fazla virüs bu tabloya yol açabilir; en sık görüleni rinovirüslerdir. Bu kadar çok virüs bulunması, hastalığın neden yılda birkaç kez geçirilebildiğini ve aşısının neden olmadığını açıklar.

Islak saçla dışarı çıkmak ya da üşümek tek başına hastalık yapmaz; ortamda virüs yoksa nezle olunmaz. Kışın vakaların artması, insanların kapalı ve az havalanan ortamlarda daha çok bir arada bulunmasıyla ilgilidir.

Nasıl bulaşır?

Virüs, hasta kişinin öksürüğü ve hapşırığıyla havaya saçılan damlacıklarla ve bu damlacıkların bulaştığı yüzeylerle yayılır. Kapı kolu, telefon, oyuncak gibi eşyalara dokunup elini yüzüne götüren kişi virüsü alır. Virüsler yüzeylerde ve ellerde yaklaşık bir gün canlı kalabilir.

Kişi, belirtiler başlamadan hemen önce ve belirtiler sürdüğü sürece bulaştırıcıdır; en bulaştırıcı dönem ilk birkaç gündür.

Soğuk algınlığı kaç gün sürer?

Yetişkinlerde şikâyetler çoğunlukla bir hafta ile on gün arasında geçer. Çocuklarda iki haftaya kadar uzayabilir. Öksürük diğer belirtilerden sonra da bir süre devam edebilir. On günden uzun süren ya da giderek kötüleşen şikâyetlerde hekime başvurmak gerekir.

Gripten farkı nedir?

İkisi de solunum yolu enfeksiyonu, ancak farklı virüslerden kaynaklanır ve seyirleri farklıdır.

• Başlangıç: Soğuk algınlığı yavaş yavaş gelişir; grip birkaç saat içinde aniden başlar.
• Ateş: Soğuk algınlığında ateş yoktur ya da hafiftir; gripte yüksek ateş sıktır.
• Burun: Akıntı ve hapşırma soğuk algınlığının ana belirtisidir; gripte daha geri plandadır.
• Ağrı ve bitkinlik: Soğuk algınlığında hafiftir, kişi gündelik işlerini sürdürebilir. Grip yatağa düşürür.

Alerjiden nasıl ayırt edilir?

Bahar aylarında burun akıntısı ve hapşırık alerjik nezleden de kaynaklanabilir. Alerjide ateş ve boğaz ağrısı olmaz; gözlerde kaşıntı ve sulanma ön plandadır, akıntı hep berraktır ve şikâyetler haftalarca sürer. Soğuk algınlığı ise bir iki haftada sona erer.

Antibiyotik gerekir mi?

Hayır. Soğuk algınlığı virüs kaynaklıdır ve antibiyotikler virüslere etki etmez. Antibiyotik kullanmak şikâyetleri hafifletmez, iyileşmeyi hızlandırmaz. Gereksiz kullanım yan etkilere ve bakterilerin ilaca direnç kazanmasına yol açar.

Kimlerde ağır seyredebilir?

Sağlıklı kişilerde soğuk algınlığı sorun bırakmadan geçer. Bebeklerde, yaşlılarda, astım ve KOAH gibi akciğer hastalığı olanlarda ve bağışıklığı zayıf kişilerde ise sinüzit, orta kulak iltihabı, bronşit ya da astım atağı gibi sorunlara zemin hazırlayabilir.

Çocuklarda soğuk algınlığı

Çocuklar, bağışıklık sistemleri henüz pek çok virüsle tanışmadığı için yetişkinlerden daha sık nezle olur; kreş ve okul çağında yılda altı sekiz kez görülmesi olağandır. Çoğu hafif geçer. Beslenmeyi reddeden, hızlı ya da zor nefes alan, kulağını tutup ağlayan ya da ateşi düşmeyen çocuk hekime götürülmelidir.

Nasıl korunulur?

• Elleri sık sık su ve sabunla yıkayın.
• Yıkanmamış elleri göze, buruna ve ağza götürmeyin.
• Öksürürken ve hapşırırken ağzınızı mendille ya da dirseğinizin içiyle kapatın.
• Havlu, bardak gibi kişisel eşyaları paylaşmayın.
• Kapalı ortamları düzenli havalandırın.
• Yeterli uyku, dengeli beslenme ve düzenli hareket bağışıklığı destekler.

Ne zaman doktora gitmeli?

• Ateş üç günden uzun sürüyorsa ya da çok yüksekse
• Nefes darlığı ya da göğüs ağrısı varsa
• Şikâyetler on günde geçmiyor ya da kötüleşiyorsa
• Öksürük üç haftadan uzun sürüyorsa
• Şiddetli kulak ya da yüz ağrısı varsa
• Kronik hastalığınız ya da bağışıklık sorununuz varsa
• Üç aydan küçük bebeklerde ateş olduğunda

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112’yi arayın.