Mide bulantısı neden olur? En sık görülen nedenler

Mide bulantısı neden olur sorusunun yanıtı yalnızca midede aranmamalı. Bulantı; sindirim sisteminden iç kulağa, beyinden hormonlara kadar pek çok farklı kaynaktan gelen sinyallerle ortaya çıkan bir belirtidir. Çoğu zaman bir-iki gün içinde kendiliğinden geçen zararsız bir nedene bağlıdır. Yine de bazı durumlarda ciddi bir hastalığın ilk işareti olabilir; bu yüzden eşlik eden belirtilere dikkat etmek gerekir.

Mide bulantısı neden olur? Vücuttaki mekanizma

Beyin sapında “kusma merkezi” olarak bilinen bir bölge vardır. Bu merkez; mideden ve bağırsaklardan, iç kulaktaki denge organından, kandaki kimyasal maddeleri algılayan bölgelerden ve duygularla ilgili beyin alanlarından gelen uyarıları değerlendirir. Uyarı yeterince güçlüyse bulantı hissi, ardından kusma ortaya çıkar. Kusma, vücudun zararlı gördüğü bir şeyi dışarı atma yoludur.

Sindirim sistemiyle ilgili nedenler

• Mide-bağırsak enfeksiyonu: Halk arasında mide üşütmesi denen, çoğunlukla virüslere bağlı tablodur. Bulantı, kusma, ishal, karın krampları ve hafif ateş görülür; genellikle birkaç günde geçer.
• Besin zehirlenmesi: Bozulmuş ya da uygun saklanmamış yiyeceklerden saatler sonra aniden başlar. Aynı yemeği yiyen birden çok kişide görülmesi tipiktir.
• Gastrit, ülser ve reflü: Mide yanması, ekşime, şişkinlik ve yemek sonrası rahatsızlıkla birlikte bulantı yapabilir.
• Aşırı ya da ağır yemek: Çok yağlı, baharatlı ve hızlı yenen öğünlerden sonra görülür.
• Safra kesesi sorunları: Yağlı yemekten sonra sağ üst karında ağrıyla birlikte bulantı.
• Kabızlık: Uzun süren kabızlık bulantı ve iştahsızlığa yol açabilir.

Sindirim sistemi dışındaki nedenler

• Hamilelik: Özellikle ilk üç ayda çok yaygındır. “Sabah bulantısı” dense de günün her saatinde olabilir.
• Taşıt tutması: Araba, gemi ya da uçakta iç kulaktan ve gözlerden gelen bilgilerin uyuşmaması sonucu ortaya çıkar.
• Migren: Baş ağrısına sıklıkla bulantı eşlik eder; ayrıntılar migren nedir yazımızda.
• İç kulak hastalıkları: Baş dönmesiyle (vertigo) birlikte bulantı ve kusma görülür.
• İlaçlar: Bazı antibiyotikler, ağrı kesiciler, demir ilaçları ve kemoterapi ilaçları bulantı yapabilir.
• Alkol: Hem aşırı alımın ardından hem ertesi gün.
• Yoğun kaygı ve stres: Sınav öncesi ya da önemli bir görüşme öncesi yaşanan bulantı buna örnektir.
• Şiddetli ağrı ve kötü kokular.

Sabahları mide bulantısı neden olur?

Kadınlarda ilk akla gelen neden hamileliktir. Bunun dışında gece boyu süren reflü, uzun açlık nedeniyle kan şekerinin düşmesi, geniz akıntısının mideye inmesi, akşam alınan alkol ve yoğun kaygı sabah bulantısına yol açabilir. Haftalarca süren sabah bulantıları araştırılmalıdır.

Yemekten sonra mide bulantısı

Yemekten kısa süre sonra başlayan bulantı; hızlı ve fazla yemeye, gastrit ya da ülsere, safra kesesi sorunlarına ya da besin intoleransına bağlı olabilir. Yemekten saatler sonra başlayıp kusma ve ishalle süren tablo ise besin zehirlenmesini düşündürür. Şeker hastalarında midenin geç boşalması da yemek sonrası bulantı ve erken doyma hissi yapabilir.

Ciddi nedenler

Bulantı nadiren de olsa acil müdahale gerektiren bir hastalığın belirtisidir:

• Kalp krizi: Özellikle kadınlarda, yaşlılarda ve şeker hastalarında göğüs ağrısı belirgin olmadan bulantı, soğuk terleme ve nefes darlığıyla seyredebilir. Ayrıntılar için kalp krizi nasıl anlaşılır yazımıza bakabilirsiniz.
• Apandisit: Göbek çevresinde başlayıp sağ alt karına yerleşen ağrı, bulantı ve iştahsızlık.
• Bağırsak tıkanıklığı: Şiddetli karın ağrısı, şişkinlik, gaz ve dışkı çıkaramama.
• Kontrolsüz şeker hastalığı: Çok yüksek kan şekeriyle birlikte bulantı, kusma ve karın ağrısı.
• Kafa travması ve menenjit: Şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, bilinç değişikliğiyle birlikte kusma.

Çocuklarda mide bulantısı ve kusma

Çocuklarda en sık neden viral mide-bağırsak enfeksiyonlarıdır. Asıl tehlike sıvı kaybıdır; bebekler ve küçük çocuklar çok daha hızlı susuz kalır. Ağlarken gözyaşı gelmemesi, ağız kuruluğu, altı saatten uzun süre bez ıslatmama, bıngıldakta çökme ve aşırı uyku hâli sıvı kaybının işaretleridir ve hekime başvurmayı gerektirir.

Ne zaman acile gidilmeli?

• Kusmukta kan ya da kahve telvesi görünümü
• Yeşil renkli kusma, şiddetli karın ağrısı
• Göğüs ağrısı, soğuk terleme, nefes darlığı
• Şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, bilinç bulanıklığı
• Kafa travmasının ardından kusma
• Hiç sıvı tutamama ve belirgin halsizlik, idrarın çok azalması

Hekime ne zaman başvurmalı?

Yetişkinlerde bir-iki günden uzun süren kusma, bir haftayı aşan bulantı, açıklanamayan kilo kaybı ve sık tekrarlayan bulantı atakları için hekime görünmek gerekir. Hamilelerde hiçbir şey yiyip içememeye yol açan şiddetli bulantı da tedavi gerektirir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112’yi arayın.