HAVELSAN BAHA nedir? Dikey kalkış yapan insansız hava aracının özellikleri

HAVELSAN BAHA, pist ya da fırlatma rampası gerektirmeden bulunduğu yerden dikey olarak havalanıp inebilen bir insansız hava aracı. Uçak gibi kanatları var, ama kalkış ve inişte helikopter gibi davranıyor. Küçük bir ekip tarafından dakikalar içinde kurulup göreve hazır hâle getirilebiliyor. Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine 2023’ün sonunda girdi.

Nasıl bir araç?

BAHA, havacılıkta “dikey iniş kalkış yapabilen sabit kanatlı” olarak adlandırılan sınıfta yer alıyor. Kalkışta ve inişte elektrik motorlu pervaneler aracı dikey olarak kaldırıp indiriyor. Havadayken ise itki sağlayan benzinli motor devreye giriyor ve araç kanatlarıyla uçak gibi süzülüyor.

Bu hibrit yapı iki avantajı birleştiriyor: Helikopter tipi araçlar gibi her yerden kalkabiliyor, sabit kanatlı araçlar gibi uzun süre havada kalabiliyor.

Teknik özellikleri

Envantere giriş duyurusunda yer alan değerler şöyle:

• Kanat açıklığı: 3,7 metre.
• Faydalı yük: 5 kilograma kadar.
• Görev irtifası: 15 bin feete kadar.
• Menzil: 80 kilometreye kadar.
• Havada kalış: Benzinli motorla 6 saat, yalnızca elektrik motorlarıyla 2 saat.

İki kişi kuruyor, bir kişi uçuruyor

Aracın tasarımında sahadaki kullanım kolaylığı öne çıkarılmış. HAVELSAN’ın anlatımına göre BAHA’yı iki kişi kolayca monte edebiliyor, tek kişi kullanabiliyor ve araç dakikalar içinde göreve hazır oluyor. Görev tümüyle otonom yürütülebiliyor: Operatör rotayı ve yapılacak işi tanımlıyor, kalkıştan inişe kadar gerisini araç hallediyor.

Hangi görevlerde kullanılıyor?

• Keşif, gözetleme ve istihbarat.
• Sınır güvenliği.
• Terörle mücadele operasyonlarına destek.
• Orman yangınlarının izlenmesi.
• Afet sonrası hasar tespiti.
• Haritalama ve tarım uygulamaları.

Modüler mimarisi sayesinde gündüz kamerası, termal kamera ya da farklı sensörler göreve göre takılıp çıkarılabiliyor.

Depremde sahadaydı

BAHA’nın en bilinen görevi, askerî olmayan bir görev. 6 Şubat 2023’teki Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından arama kurtarma çalışmalarına havadan görüntü desteği sağladı. Şirketin aktardığına göre, kötü hava koşulları nedeniyle başka insansız hava araçlarının uçamadığı saatlerde de görev yaptı.

Envantere giriş ve ihracat

Araç 2021’den itibaren sahada denendi; sınır hattında testler yapıldı. Temmuz 2023’te İstanbul’daki IDEF fuarında HAVELSAN, BAHA’nın ilk ihracatının bir Afrika ülkesine yapıldığını duyurdu; ülkenin adı ve adet açıklanmadı. Aralık 2023’te ise aracın Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine girdiği bildirildi.

Dijital birliğin havadaki gözü

BAHA tek başına bir keşif aracı; ancak asıl rolü HAVELSAN’ın “dijital birlik” konseptinde ortaya çıkıyor. Bu yaklaşımda BAHA havadan bölgeyi tarıyor, gördüğünü karadaki BARKAN ve KAPGAN gibi insansız kara araçlarıyla paylaşıyor. Aynı zamanda haberleşme aktarıcısı görevi görerek kara araçlarının menzilini uzatabiliyor. Hepsi tek merkezden yönetiliyor.

Denizde kullanım

Dikey kalkış yeteneği, aracı gemiler için de uygun kılıyor. Pist olmayan bir güvertede, dar bir alandan kalkıp inebilmek deniz unsurları için önemli bir özellik. Basında, BAHA ile ailenin diğer üyeleri BOZBEY ve BULUT’un gemilere entegre edilerek deniz gözetlemesinde kullanılmasına yönelik çalışmalar yer aldı.

BAYRAKTAR ya da ANKA ile aynı sınıfta mı?

Hayır. BAHA, taktik ve operatif sınıftaki büyük insansız hava araçlarıyla kıyaslanacak bir platform değil. Beş kilogramlık faydalı yükü ve 80 kilometrelik menziliyle bir tim ya da bölük seviyesindeki birliğin yakın çevresini görmesi için tasarlanmış küçük bir araç. Silah taşımıyor; işi görmek ve bildirmek.

Avantajı da buradan geliyor: Altyapı istemiyor, hızlı kuruluyor, küçük birlikler tarafından kullanılabiliyor.

Sınırları

Küçük bir araç olduğu için taşıyabildiği sensör ağırlığı ve menzili sınırlı. Kuvvetli rüzgâr ve buzlanma, bu boyuttaki tüm hava araçları gibi BAHA için de zorlayıcı. Haberleşmenin elektronik karıştırmaya karşı korunması da sürekli geliştirilen bir başlık.

Merak edilenler

BAHA silahlı mı? Hayır. Keşif ve gözetleme için tasarlandı; kamera ve sensör taşıyor.

Pist ya da rampa gerekiyor mu? Gerekmiyor. Birkaç metrekarelik düz bir alandan dikey olarak kalkıp aynı yere inebiliyor.

Kim kullanıyor? Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde yer alıyor; ayrıca adı açıklanmayan bir Afrika ülkesine ihraç edildiği duyuruldu.

Ailede başka üyeler var mı? Evet. BOZBEY ve BULUT, aynı dikey kalkış yaklaşımını kullanan diğer HAVELSAN hava araçları.

Kısaca

HAVELSAN BAHA; 3,7 metre kanat açıklığına sahip, dikey kalkıp inebilen, altı saate kadar havada kalabilen küçük bir insansız hava aracı. 2023’te envantere girdi, aynı yıl ilk ihracatı duyuruldu. HAVELSAN ürünleri arasında insansız sistemler ailesinin hava ayağını oluşturuyor.