Panik atak nasıl geçer? Atak anında yapılacaklar ve tedavi

Panik atak nasıl geçer sorusunun ilk yanıtı rahatlatıcıdır: Panik atak, hiçbir şey yapılmasa da kendiliğinden geçer. Bedenin alarm tepkisi sonsuza dek süremez; çoğu atak 5–20 dakika içinde yatışır. Bunu bilmek, atağın en güçlü yakıtı olan “kötü bir şey olacak” korkusunu zayıflatır. Atak sırasında uygulanan basit teknikler süreci daha katlanılır kılar; atakların tümüyle kontrol altına alınması ise tedaviyle mümkündür.

Panik atak nasıl geçer: Atak anında yapılacaklar

• Olanı adlandırın. Kendinize “Bu bir panik atak. Çok rahatsız edici ama tehlikeli değil ve geçecek” deyin. Daha önce de geçtiğini hatırlayın.
• Olduğunuz yerde kalın. Mümkünse oturun. Araç kullanıyorsanız güvenli bir yere çekin. Hemen kaçmak, beyne o yerin tehlikeli olduğu mesajını verir.
• Nefesinizi yavaşlatın. Burnunuzdan dört saniyede yavaşça nefes alın, kısa bir an bekleyin, ağzınızdan altı saniyede yavaşça verin. Nefes verme süresinin daha uzun olması bedeni yatıştırır. Bunu birkaç dakika sürdürün.
• Belirtilerle savaşmayın. Çarpıntıyı durdurmaya çalışmak gerginliği artırır. Duyumların bir dalga gibi yükselip alçalmasına izin verin.
• Dikkatinizi şimdiye ve çevrenize verin. Aşağıdaki odaklanma tekniği yardımcı olabilir.
• Kaslarınızı gevşetin. Omuzlarınızı düşürün, çenenizi ve ellerinizi gevşetin.

5-4-3-2-1 odaklanma tekniği

Zihni korkutucu düşüncelerden uzaklaştırıp ana getirmeye yarayan basit bir yöntemdir. Çevrenize bakın ve sırayla şunları sayın:

• Gördüğünüz beş şey
• Dokunabildiğiniz dört şey
• Duyduğunuz üç ses
• Aldığınız iki koku
• Tadabildiğiniz bir şey

Avucunuzda soğuk bir nesne tutmak, ayaklarınızın yere basışını hissetmek ya da yüzünüze soğuk su çarpmak da benzer biçimde işe yarar.

Kese kâğıdına nefes almak doğru mu?

Eskiden sık önerilen bu yöntem günümüzde tavsiye edilmiyor. Belirtiler aslında astım ya da kalp sorunu gibi başka bir nedene bağlıysa kandaki oksijenin düşmesine yol açabilir. Bunun yerine yavaş ve kontrollü nefes almak daha güvenlidir.

Yanınızdaki biri panik atak geçiriyorsa

• Sakin kalın; kısa ve net cümlelerle konuşun.
• “Sakin ol”, “bir şeyin yok”, “abartma” gibi sözlerden kaçının. Bunun yerine “Yanındayım”, “Bu geçecek” deyin.
• Onunla birlikte yavaş nefes alıp verin; sayarak eşlik edin.
• Ne istediğini sorun; izinsiz dokunmayın, kalabalığı uzaklaştırın.
• Atak geçene kadar yanında kalın.
• Kişi ilk kez böyle bir şey yaşıyorsa, göğüs ağrısı geçmiyorsa, bayılırsa ya da bilinen bir kalp hastalığı varsa 112’yi arayın.

Uzun vadede: Panik atak tedavisi

Atak anındaki teknikler ilk yardım niteliğindedir; tekrarlayan atakların kalıcı çözümü tedavidir.

• Bilişsel davranışçı terapi: Etkisi en güçlü biçimde gösterilmiş yöntemdir. Terapide kişi, bedensel duyumları felaket olarak yorumlama alışkanlığını fark eder; çarpıntı, baş dönmesi gibi duyumlara ve kaçındığı ortamlara güvenli biçimde, adım adım alışır. Çoğu hastada birkaç ay içinde belirgin düzelme sağlanır.
• İlaç tedavisi: Psikiyatri uzmanı gerek gördüğünde ilaç başlar. Bu ilaçların etkisi birkaç haftada ortaya çıkar; düzenli kullanılmaları ve hekime danışmadan kesilmemeleri gerekir. Çabuk etkili sakinleştiriciler bağımlılık yapabildiği için yalnızca kısa süreli ve hekim kontrolünde kullanılır.

Hangi tedavinin uygun olduğuna, kişiyle birlikte psikiyatri uzmanı karar verir.

Kaçınmak atakları artırır

Atak geçirilen yerlerden uzak durmak kısa vadede rahatlatır, ama uzun vadede korkuyu büyütür ve yaşamı daraltır. Otobüse binmemek, markete girmemek, yalnız çıkmamak gibi kaçınmalar çoğaldıkça ataklar azalmaz; tam tersine beklenti kaygısı artar. İyileşmenin önemli bir bölümü, kaçınılan durumlara küçük adımlarla, mümkünse bir uzman rehberliğinde yeniden girmekten geçer.

Atakları azaltan yaşam alışkanlıkları

• Kafeini azaltın. Kahve, koyu çay, kola ve enerji içecekleri çarpıntıyı ve gerginliği artırır.
• Alkol ve sigaradan uzak durun. Alkol o an rahatlatır gibi görünse de ertesi gün kaygıyı artırır.
• Düzenli egzersiz yapın. Yürüyüş, yüzme, bisiklet kaygıyı azaltır. Egzersizde kalbin hızlanmasına alışmak, bu duyumdan korkmayı da azaltır.
• Uykunuzu düzenleyin. Uykusuzluk atak eşiğini düşürür; öneriler uykusuzluğa ne iyi gelir yazımızda.
• Öğün atlamayın. Kan şekerindeki düşüşler titreme ve çarpıntı yaparak atağı tetikleyebilir.
• Gevşeme tekniklerini atak yokken çalışın. Nefes egzersizi ve kas gevşetme, düzenli pratikle atak anında daha kolay uygulanır.
• Bedeninizi sürekli kontrol etmeyin. Nabız saymak, tansiyon ölçmek, belirtileri internette aramak kaygıyı besler.

Bitki çayları ve takviyeler

Papatya, melisa ve ıhlamur gibi çaylar gevşemeye yardımcı bir akşam alışkanlığı olabilir; ancak panik bozukluğu tedavi etmez. Sarı kantaron, kediotu gibi bitkisel ürünler ilaçlarla, özellikle antidepresanlarla ciddi biçimde etkileşebilir. İlaç kullananlar, herhangi bir bitkisel ürün ya da takviye almadan önce hekimine danışmalıdır.

Panik atak tamamen geçer mi?

Evet, panik bozukluk tedaviye en iyi yanıt veren ruhsal sorunlardan biridir. Uygun tedaviyle hastaların büyük bölümünde ataklar belirgin biçimde azalır ya da tümüyle kaybolur. Tedavi edilmediğinde ise yıllarca sürebilir; depresyona, sosyal yaşamın daralmasına ve alkol kullanımına zemin hazırlayabilir. Stresli dönemlerde belirtilerin yeniden ortaya çıkması mümkündür; öğrenilen beceriler bu dönemlerde yeniden devreye sokulur.

Ne zaman yardım almalı?

Ataklar tekrarlıyorsa, atak korkusu günlük yaşamı kısıtlıyorsa ya da kaçınma davranışları başladıysa psikiyatri uzmanına başvurmak gerekir. İlk kez yaşanan şiddetli göğüs ağrısı ve nefes darlığında bedensel bir nedeni dışlamak için acil servise gidilmelidir. Umutsuzluk ya da kendine zarar verme düşünceleri varsa beklemeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalı ya da 112 aranmalıdır.

Atağın işaretlerini panik atak belirtileri, nedenlerini ve tanı sürecini panik atak nedir yazılarımızda bulabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112’yi arayın.