Mide bulantısı nasıl geçer? Bulantı ve kusmada yapılması gerekenler

Mide bulantısı nasıl geçer sorusunun yanıtı çoğu zaman sabır ve doğru sıvı alımıdır. Mide üşütmesi, besin zehirlenmesi ya da ağır bir yemeğin ardından gelen bulantı genellikle bir-iki gün içinde kendiliğinden düzelir. Bu süreçte en önemli hedef, kusmayla kaybedilen sıvıyı yerine koymak ve mideyi yormamaktır.

Mide bulantısı nasıl geçer: İlk yapılacaklar

• Temiz hava alın. Pencereyi açın ya da dışarı çıkın. Havasız ve sıcak ortamlar bulantıyı artırır.
• Kokulardan uzaklaşın. Yemek, parfüm ve sigara kokusu bulantıyı tetikler.
• Yavaş ve derin nefes alın. Burundan yavaşça nefes alıp ağızdan vermek bulantı dalgasını hafifletebilir.
• Oturun ya da başınız yüksekte uzanın. Yemekten hemen sonra düz yatmak bulantıyı artırır.
• Dikkatinizi başka yöne verin. Müzik dinlemek ya da sohbet etmek bulantıyı bir ölçüde unutturur.
• Dar giysileri gevşetin. Karnı sıkan kemer ve pantolonlar rahatsızlığı artırır.

Sıvı alımı: En önemli adım

Kusma varken büyük bir bardak suyu bir seferde içmek çoğunlukla yeniden kusmayla sonuçlanır. Doğrusu, küçük yudumlarla ve sık aralıklarla içmektir. Birkaç dakikada bir bir-iki yudum su, mide tarafından daha iyi tolere edilir.

Kusma ve ishal birlikteyse yalnızca su yeterli olmayabilir; vücut tuz ve mineral de kaybeder. Eczanelerde satılan ağızdan sıvı tedavisi tozları (ORS) bu kaybı karşılamak için hazırlanmıştır ve özellikle çocuklarda, yaşlılarda önemlidir. Ayran, tuzlu çorba ve seyreltilmiş komposto da sıvı ve tuz sağlar. Çok şekerli içecekler, gazlı içecekler ve meyve suları ishali artırabileceği için önerilmez.

Ne yemeli, ne yememeli?

Kusma sürerken mideyi zorlamamak gerekir. Bulantı hafifleyince yemeğe azar azar ve hafif yiyeceklerle başlanır.

• İyi tolere edilenler: Haşlanmış patates, pirinç lapası, sade makarna, kızarmış ekmek, tuzlu kraker, galeta, muz, yoğurt, sade çorbalar.
• Kaçınılacaklar: Yağlı ve kızartılmış yiyecekler, baharatlı yemekler, çok tatlı gıdalar, kahve, alkol ve asitli içecekler.

Az ve sık yemek, öğünleri yavaş yemek ve yemekle birlikte çok fazla sıvı almamak mideyi rahatlatır. İştah yoksa zorla yemeye gerek yoktur; öncelik sıvıdır.

Kusmanın ardından ne yapmalı?

Kusmadan sonra ağzı suyla çalkalamak yeterlidir; mide asidi diş minesini yumuşattığı için dişleri hemen fırçalamak yerine yarım saat kadar beklemek daha doğrudur. Ardından 15–20 dakika mideyi dinlendirip küçük yudumlarla sıvı almaya başlanabilir.

Bulantı ilaçları kullanılabilir mi?

Bulantı ve kusmayı azaltan ilaçlar vardır; ancak hangi ilacın uygun olduğu bulantının nedenine göre değişir ve bazılarının ciddi yan etkileri olabilir. Bu yüzden hekim ya da eczacı önerisi olmadan, özellikle çocuklara, hamilelere ve yaşlılara bulantı ilacı verilmemelidir. Besin zehirlenmesinde kusma ve ishali ilaçla hemen durdurmaya çalışmak her zaman doğru değildir; karar hekime bırakılmalıdır.

Taşıt tutmasına bağlı bulantı nasıl geçer?

• Araçta ön koltukta, gemide orta bölümde, uçakta kanat hizasında oturun.
• Uzağa, ufuk çizgisine ya da yola bakın; kitap okumayın, telefona bakmayın.
• Pencereyi aralayın, temiz hava alın.
• Yolculuktan önce ağır ve yağlı yemek yemeyin; tümüyle aç da çıkmayın.
• Sık yolculuk yapıyorsanız koruyucu ilaçlar için hekime ya da eczacıya danışın.

Hamilelikte mide bulantısı nasıl geçer?

Gebelik bulantısı çoğu kadında ilk üç ayın sonunda hafifler. Sabah yataktan kalkmadan birkaç tuzlu kraker yemek, az ve sık beslenmek, mideyi tümüyle boş bırakmamak, rahatsız eden kokulardan uzak durmak ve bol sıvı almak yardımcı olur. Zencefilin gebelik bulantısını hafifletebildiğine dair veriler vardır. Yine de hamileler, bitkisel ürünler dâhil hiçbir şeyi hekimine danışmadan düzenli kullanmamalıdır.

Günde birçok kez kusma, kilo kaybı ve sıvı tutamama varsa bu olağan gebelik bulantısı sayılmaz; tedavi gerektirir.

Çocuklarda bulantı ve kusma

Çocuklarda temel kural aynıdır: az az, sık sık sıvı. Bir çay kaşığı ya da küçük yudumlarla birkaç dakikada bir sıvı verilir. Emzirilen bebeklerde emzirmeye devam edilir. Ağız kuruluğu, gözyaşsız ağlama, idrarın azalması, halsizlik ve uykuya eğilim sıvı kaybını gösterir; bu durumda hekime başvurulmalıdır.

Ne zaman hekime gitmeli?

Yetişkinlerde bir-iki günden uzun süren kusma, hiç sıvı tutamama, kusmukta kan, şiddetli karın ya da göğüs ağrısı, yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve ense sertliği hekime ya da acil servise başvurmayı gerektirir. Bulantının olası nedenlerini mide bulantısı neden olur yazımızda anlattık.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112’yi arayın.