HAVELSAN ile ASELSAN arasındaki fark nedir? İki şirketin karşılaştırması

HAVELSAN ile ASELSAN, adları tek heceyle ayrılan ve sık sık karıştırılan iki ayrı şirket. İkisi de Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’na bağlı, ikisi de Ankara merkezli, ikisi de savunma alanında çalışıyor. Aralarındaki temel fark uzmanlık alanında: ASELSAN ağırlıklı olarak elektronik donanım üretiyor, HAVELSAN ise yazılım ağırlıklı çalışıyor.

Bir bakışta

Kuruluş: ASELSAN 1975, HAVELSAN 1982.

Adın açılımı: ASELSAN “Askerî Elektronik Sanayii”, HAVELSAN “Hava Elektronik Sanayii”.

Ana uzmanlık: ASELSAN elektronik sistemler ve donanım; HAVELSAN yazılım, simülasyon ve bilişim.

Borsa: ASELSAN’ın hisseleri Borsa İstanbul’da işlem görüyor. HAVELSAN halka açık değil.

Ölçek: ASELSAN çalışan sayısı ve ciro bakımından çok daha büyük.

Kuruluş hikâyeleri

İki şirketin doğuşu da aynı ihtiyaca dayanıyor: Kritik teknolojide dışa bağımlılığı azaltmak. ASELSAN, 1970’lerin ortasında yaşanan ambargo döneminde, silahlı kuvvetlerin haberleşme cihazlarını yurt içinde üretmek amacıyla kuruldu. İlk ürünleri telsizlerdi.

HAVELSAN ise 1982’de, Hava Kuvvetleri’nin ileri teknolojili radarlarının bakımını yurt içinde yapabilmek için kuruldu. 1990’ların ikinci yarısından itibaren yazılıma, komuta kontrol sistemlerine ve simülasyona yöneldi.

Ne üretiyorlar?

ASELSAN: Telsiz ve haberleşme sistemleri, radarlar, elektronik harp sistemleri, elektro-optik kameralar ve nişangâhlar, aviyonik cihazlar, uzaktan komutalı silah kuleleri, hava savunma sistemlerinin elektronik bileşenleri. Sivil tarafta ulaşım, enerji ve sağlık elektroniği.

HAVELSAN: Savaş yönetim ve komuta kontrol yazılımları, simülatörler, kurumsal yazılımlar, yapay zekâ platformu, siber güvenlik ürünleri, insansız araçlar ve bunların otonomi yazılımı. Ayrıntılı liste için: HAVELSAN ürünleri.

Basit bir benzetme

Bir savaş gemisini insan vücuduna benzetirsek, ASELSAN’ın ürettikleri duyu organlarına karşılık geliyor: Radar göz, sonar kulak, telsiz ses. HAVELSAN’ın ürettiği ise bunlardan gelen bilgiyi işleyen ve karar veren beyin, yani savaş yönetim sistemi.

Benzetme her yönüyle tam oturmaz; ASELSAN’ın donanımlarının içinde de yoğun yazılım var, HAVELSAN da insansız araç ve simülatör gibi donanım içeren ürünler geliştiriyor. Ama ağırlık merkezlerini anlatmak için yeterli.

Sahiplik ve borsa

İki şirketin de ana ortağı aynı vakıf. Fark, halka açıklıkta. ASELSAN’ın hisselerinin yaklaşık dörtte biri Borsa İstanbul’da işlem görüyor; isteyen yatırımcı hisse alabiliyor. Şirket, bilançosunu ve önemli gelişmeleri kamuya açıklamakla yükümlü.

HAVELSAN’ın hisseleri ise borsada işlem görmüyor. Bu nedenle şirketin finansal verileri ASELSAN’ınki kadar ayrıntılı biçimde yayımlanmıyor; rakamlar çoğunlukla yöneticilerin açıklamalarından öğreniliyor.

Ölçek farkı

ASELSAN, Türkiye’nin en büyük savunma şirketi ve dünyanın en büyük savunma firmaları listelerinde uzun süredir üst sıralarda yer alıyor. Çalışan sayısı on binin üzerinde. HAVELSAN daha küçük bir kadroyla çalışıyor; kariyer platformlarındaki işveren profillerinde birkaç bin kişilik bir çalışan sayısı belirtiliyor. Şirket yöneticileri, 2021’de dünyanın ilk yüz savunma şirketi arasına girdiklerini açıklamıştı.

Ölçek farkı işin doğasından da kaynaklanıyor. Donanım üretimi fabrika, üretim hattı ve çok sayıda teknisyen gerektirir. Yazılım ise daha az kişiyle, ama mühendis oranı çok yüksek bir kadroyla üretilir.

Rakip mi, ortak mı?

Çoğunlukla ortak. Projelerde iki şirketin ürünleri yan yana çalışıyor:

• HAVELSAN’ın BARKAN insansız kara aracında ASELSAN’ın uzaktan komutalı silah sistemi kullanıldı.
• SANCAR insansız deniz aracının üzerindeki stabilize silah sistemi de ASELSAN ürünü.
• Savaş gemilerinde ASELSAN’ın radar ve elektronik harp sistemlerinden gelen veri, HAVELSAN’ın ADVENT savaş yönetim sisteminde birleşiyor.

Bazı alanlarda ise çalışmalar örtüşüyor. İki şirket de komuta kontrol, siber güvenlik, yapay zekâ ve insansız sistemler üzerinde ürün geliştiriyor. Bu alanlarda ihalelerde karşı karşıya gelmeleri mümkün.

Çalışmak isteyenler için fark

İki şirket de mühendislik öğrencilerinin en çok tercih ettiği işverenler arasında. Kabaca bir ayrım yapmak gerekirse: Elektronik tasarım, radar, haberleşme, mikrodalga, optik ve üretim alanlarına ilgi duyanlar için ASELSAN’da daha fazla pozisyon bulunuyor. Yazılım mimarisi, simülasyon, yapay zekâ ve kurumsal sistemlerle ilgilenenler için HAVELSAN’ın işleri daha yakın.

İşe alımda ikisi de benzer bir yol izliyor: Çevrim içi başvuru, sınav ya da teknik değerlendirme, mülakatlar ve güvenlik soruşturması. İkisinde de KPSS şartı yok.

Diğer vakıf şirketleri

Tablonun tamamı için iki ismi daha eklemek gerekir. TUSAŞ uçak, helikopter ve uydu; ROKETSAN roket ve füze üretiyor. Dört şirket birlikte, Türkiye’nin savunma sanayisindeki ana yapıyı oluşturuyor: Platformu TUSAŞ, mühimmatı ROKETSAN, elektroniği ASELSAN, yazılımı HAVELSAN üretiyor.

Kısaca

ASELSAN 1975’te kuruldu, elektronik donanımda uzman, borsada işlem görüyor ve çok daha büyük. HAVELSAN 1982’de kuruldu, yazılım, simülasyon ve bilişimde uzman, halka açık değil. İkisi aynı vakfa bağlı ve projelerde çoğunlukla birbirini tamamlıyor.