HAVELSAN nedir? Ne iş yapar, kime bağlıdır?

HAVELSAN nedir diye soran birine verilecek en kısa yanıt şu: Türkiye’nin savunma ve kamu alanında yazılım ağırlıklı çözümler geliştiren, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’na bağlı teknoloji şirketi. Merkezi Ankara’da, kuruluş yılı 1982. Savaş gemilerinin yönetim sistemlerinden pilot simülatörlerine, insansız araçlardan kurumsal yazılımlara uzanan bir ürün yelpazesi var.

HAVELSAN adı ne anlama geliyor?

İsim, “Hava Elektronik Sanayii” sözcüklerinin kısaltması. Şirket ilk kurulduğunda Türk Hava Kuvvetleri’nin elektronik ve yazılım ihtiyaçlarını karşılamak üzere yola çıkmıştı; ad da buradan geliyor. Bugün çalışma alanı havayla sınırlı değil, ama isim aynı kaldı.

Ne zaman, neden kuruldu?

1980’lerin başında Türkiye, modern uçakların ve radar sistemlerinin bakımında ve yazılımında dışarıya bağımlıydı. HAVELSAN, bu bağımlılığı azaltmak amacıyla 1982’de kuruldu. İlk yıllarda yabancı ortaklı bir yapısı vardı; sonrasında tümüyle yerli bir şirkete dönüştü.

Kırk yılı aşan bu geçmişte şirket, bakım ve destek hizmetlerinden kendi ürününü tasarlayıp ihraç eden bir yapıya geçti. Bugün geliştirdiği sistemler 28 ülkede kullanılıyor.

HAVELSAN kime bağlı?

Şirketin sahibi Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı, kısa adıyla TSKGV. Aynı vakıf ASELSAN, TUSAŞ ve ROKETSAN gibi şirketlerin de ortağı. HAVELSAN bir anonim şirket olarak yönetiliyor; ancak hisseleri borsada işlem görmüyor.

Genel müdürlük görevini 2020’den bu yana Dr. Mehmet Akif Nacar yürütüyor.

HAVELSAN ne iş yapar?

Çalışmaları beş başlıkta özetlemek mümkün:

• Komuta kontrol ve savaş yönetimi: Gemilerde, hava harekât merkezlerinde ve karargâhlarda sensörlerden gelen veriyi birleştirip komutanın önüne tek bir resim olarak koyan yazılımlar.
• Simülasyon ve eğitim: Uçak, helikopter, denizaltı ve kara araçları için simülatörler.
• Bilgi ve iletişim teknolojileri: Kurumsal kaynak planlama, veri tabanı, yapay zekâ ve büyük ölçekli kamu bilişim sistemleri.
• Siber güvenlik: Ağ ve veri güvenliği ürünleri, güvenlik operasyon merkezi hizmetleri.
• İnsansız sistemler: Kara, hava ve deniz için otonom araçlar ve bunları birlikte çalıştıran yazılım altyapısı.

Bilinen ürünleri hangileri?

Denizde ADVENT savaş yönetim sistemi, karada BARKAN ve KAPGAN insansız kara araçları, havada BAHA insansız hava aracı, suda SANCAR insansız deniz aracı en çok tanınanlar. Yazılım tarafında MAIN yapay zekâ platformu, KOVAN kurumsal kaynak planlama sistemi ve ODAK veri tabanı platformu öne çıkıyor. KAAN, HÜRJET, ATAK ve GÖKBEY için geliştirilen simülatörler de şirketin en köklü iş kolunun ürünleri.

Diğer savunma şirketlerinden farkı ne?

Türkiye’nin büyük savunma şirketlerinin her biri farklı bir alanda uzmanlaşmış durumda. TUSAŞ uçak ve helikopter, ROKETSAN füze ve roket, ASELSAN elektronik sistemler üretiyor. HAVELSAN ise bu platformları yöneten ve birbirine bağlayan yazılım katmanında çalışıyor.

Somut bir örnek vermek gerekirse: Bir korvetin radarı, sonarı, topu ve füzesi farklı firmalardan gelebilir. Bunların hepsinden gelen bilgiyi tek ekranda toplayan, hedefi belirleyip silaha atayan sistem ise savaş yönetim sistemidir. Türk Deniz Kuvvetleri’nin gemilerinde bu işi HAVELSAN’ın yazılımı yapıyor.

Sadece askerî alanda mı çalışıyor?

Hayır. Şirketin sivil kamu kurumları için yaptığı işler de eski ve kapsamlı. Seçim bilişim sistemi ile tapu kadastro bilgi sistemi, HAVELSAN’ın yer aldığı büyük kamu projelerinden. Güncel örnekler arasında TUSAŞ’ın insan kaynakları süreçlerinde kullanmaya başladığı KOVAN ve Kuzey Kıbrıs’ta kurulan gemi trafik hizmetleri sistemi var. Sivil hava yolları için ürettiği tam uçuş simülatörleri de bu alanın parçası.

Kaç kişi çalışıyor?

Şirket güncel çalışan sayısını düzenli olarak açıklamıyor; kariyer platformlarındaki işveren profillerinde birkaç bin kişilik bir kadrodan söz ediliyor. Yöneticilerin açıklamalarına göre personelin yaklaşık dörtte üçü bilgisayar ve elektrik-elektronik mühendisliği kökenli. Ana yerleşke Ankara’da; ayrıca teknoparklarda ofisleri ve yurt dışında temsilcilikleri bulunuyor.

HAVELSAN neden sık gündeme geliyor?

Bunun birkaç nedeni var. İnsansız kara, hava ve deniz araçları kamuoyunun ilgisini çekiyor; BARKAN ailesinin her yeni üyesi haber oluyor. ADVENT’in Romanya gibi bir NATO ülkesine satılması, yazılım ihracatı açısından bir eşik olarak görülüyor. Yapay zekâ tarafında MAIN, yerli dil modeli tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Ayrıca şirket, mühendislik öğrencilerinin staj ve iş başvurularında ilk sıralarda tercih ettiği kurumlardan.

Özetle

HAVELSAN; 1982’de kurulmuş, TSKGV’ye bağlı, Ankara merkezli bir savunma ve bilişim şirketi. Asıl uzmanlığı yazılım: Platformları yöneten, birbirine bağlayan ve kullanıcısını eğiten sistemler geliştiriyor. Son yıllarda bu birikimi insansız araçlara ve yapay zekâya taşıyarak ürün yelpazesini genişletti.