NATO’nun karanlık cephesi: Arca Savunma, İsmail Terlemez ve sessizce kapatılan rüşvet dosyası

Silah ticareti, mühimmat ihaleleri, kapalı kapılar ardında yürütülen savunma anlaşmaları… Bu alan, çoğu zaman demokrasi ve kamu denetiminin en zayıf olduğu yerlerden biri. Ankara merkezli Arca Savunma Sanayi ve şirketin kurucusu İsmail Terlemez hakkında ortaya çıkan rüşvet iddiaları ise bu karanlık alanı bir kez daha görünür kıldı.

DW Türkçe’nin de içinde yer aldığı uluslararası gazetecilik konsorsiyumunun “NATOgate” başlığıyla yayımladığı haberlere göre Terlemez, yıllarca NATO’nun kritik tedarik birimlerinden biri olan NATO Destek ve Tedarik Ajansı’nda (NSPA) mühimmat alımlarında söz sahibi bir isimdi. Aynı haberde, Terlemez’in rüşvet almakla suçlandığı, Belçika’da gözaltına alındığı ve ABD Adalet Bakanlığı’nın (DOJ) talebiyle davanın aniden düşürüldüğü belirtiliyor.

Dosya hukuken kapandı; ancak geride kalan iddialar, NATO’nun ve savunma sanayiinin nasıl bir güç ilişkileri ağı içinde işlediğine dair ciddi soru işaretleri bırakıyor.

NATO’da kritik görev, milyon euroluk para trafiği iddiası

DW Türkçe’nin haberine göre İsmail Terlemez, önce Türk ordusunda mühimmat uzmanı olarak görev yaptı; ardından NATO bünyesindeki NSPA’ya geçti. Burada Ammunition Support Partnership (Mühimmat Destek Ortaklığı) programında teknik sorumlu olarak, çok sayıda NATO ülkesinin – ABD dahil – birlikte yürüttüğü mühimmat ve patlayıcı alımlarında teknik şartnameleri hazırlayan, teklifleri değerlendiren bir pozisyonda bulundu.

ABD’li savcıların hazırladığı iddianamede Terlemez, bu görevi sırasında “kamu ajanı sıfatıyla rüşvet almakla” suçlanıyor. İddialara göre:

2019’da ABD ordusu için TNT tedarik ihalesinde,
Belirli bir İtalyan şirketinin ihaleyi kazanmasına rüşvet karşılığında zemin hazırladı,
Bu şirket, eski NSPA yöneticisi Amerikalı Scott Everett Willason’ın Lüksemburg’daki danışmanlık şirketine 1 milyon eurodan fazla ödeme yaptı,
Bu paradan yaklaşık 116 bin euro ise 2019–2020 arasında taksitler halinde Terlemez’e aktarıldı.
Dosyada ayrıca, Letonya merkezli bir şirketin NSPA ile iş yapabilmesi için yine Willason’un Polonya’daki danışmanlık şirketine yönlendirildiği; taraflar arasında Riga ve Lüksemburg’da görüşmeler yapıldığı da yer alıyor. İddialar yargı önünde sonuca ulaşmadan dosya kapatıldığı için, ne Terlemez ne de adı geçen şirketler bu iddialarla ilgili mahkûm olmuş değil; ancak tablo, NATO’nun tedarik merkezinde dönen güç ve para ilişkilerini çarpıcı bir şekilde resmediyor.

Brüksel’de gözaltı, 59 gün tutukluluk, ani bir “vazgeçme”

Araştırmaya göre ABD’nin talebi üzerine çıkarılan yakalama kararıyla İsmail Terlemez, 13 Mayıs 2025’te Brüksel Zaventem Havalimanı’nda gözaltına alındı. Belçika’da Haren Cezaevi’nde yaklaşık 59 gün kaldı. Aynı soruşturmada adı geçen eski NSPA yöneticisi Scott Everett Willason ise İsviçre’de gözaltına alındı.

Ardından, 9 Temmuz’da kritik bir kırılma yaşandı. ABD Adalet Bakanlığı, hem Terlemez–Willason dosyasını hem de NSPA bağlantılı ikinci bir rüşvet soruşturmasını “adaletin çıkarına olmadığı” gerekçesiyle aynı gün düşürdü. İki dosyanın da kısa süre önce atanmış bir siyasi isim tarafından imzalanan dilekçelerle kapatılması, eski DOJ yetkilileri tarafından “olağandışı” bulundu. İçlerinden biri, bu durumu “yıldırımın bir günde iki kez aynı eve düşmesi” benzetmesiyle anlattı.

Dikkat çeken bir diğer ayrıntı: Dosyaların düşürülmesinden yaklaşık iki hafta önce, ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan NATO Zirvesi öncesi Lahey’de bir araya gelmiş, ikili ilişkiler ve savunma sanayii işbirliği gündeme gelmişti. Bu zamanlama, kararın gerçekten hukuki gerekçelerle mi yoksa siyasi pazarlıkların parçası olarak mı alındığı sorusunu daha da büyütüyor.

Arca Savunma: Skandalın gölgesinde genişleyen bir şirket

Ceza dosyası kapansa da Arca Savunma’nın ticari adımları durmadı. DW Türkçe’nin aktardığına göre, Terlemez’in tahliyesinden kısa süre sonra Arca, mühimmat geri kazanımı alanında faaliyet gösteren bir İtalyan şirketini satın aldı ve Avrupa merkezli teknoloji ve tedarik zincirlerine daha doğrudan erişim sağladı. Aynı zamanda, Fransa merkezli mühimmat makinesi üreticisi Manurhin ile de temas kurduğu bilgiler arasında.

Zaten Arca, Türkiye’de farklı kalibrelerde top, havan ve silah mühimmatı üretmesi, NATO ülkeleriyle iş yapması ve agresif büyüme stratejisiyle savunma sektöründe dikkat çeken bir aktör haline gelmişti. Dolayısıyla bu skandal, sadece bir şirketin ya da bir kişinin hikâyesi değil; silah sanayinin, NATO’nun ve uluslararası güç ilişkilerinin nasıl iç içe geçtiğini gösteren bir vaka olarak okunuyor.

Türk savunma sanayiine gölgesi düşen dosya

Türkiye son yıllarda SİHA’lar, zırhlı araçlar, deniz platformları ve hava savunma sistemleriyle savunma ihracatını artıran bir ülke. Resmî söylemde “bağımsız savunma sanayii” vurgusu öne çıkarken, Arca–Terlemez dosyası şu kritik soruları gündeme getiriyor:

Türk savunma şirketleri uluslararası tedarik ağlarında ne kadar şeffaf?

NATO ve benzeri yapılarda görev alan Türk uzmanların, daha sonra özel sektöre geçişi hangi etik ve hukuki sınırlarla denetleniyor?
Silah ve mühimmat ihalelerine ilişkin süreçler, kamuoyuna ne kadar açık ve hesap verebilir?
Rüşvet iddiaları – ispatlansın ya da ispatlanmasın – NATO ve Avrupa bürokrasilerinde Türk şirketlerine yönelik “ekstra temkin” yaratma potansiyeline sahip. Bankalar, sigorta şirketleri ve savunma bürokrasileri açısından bakıldığında, böyle bir dosya, Türk savunma sanayiine görünmez bir “gölge maliyet” olarak geri dönebilir: daha uzun uyum süreçleri, ek denetimler, kimi projelerde mesafeli duruş…

NATO’nun tedarik sistemi ve demokratik denetim sorusu

Terlemez’in NSPA’daki pozisyonu, NATO ülkelerinin mühimmat alımlarında kritik bir kavşak noktasıydı. İddianamede yer alan para akışları ve şirket bağlantıları, sadece iki kişinin etik dışı davranışı meselesi değil; NATO’nun ortak tedarik mekanizmasında yapısal bir zaaf bulunduğu iddiasını da güçlendiriyor.

Bu, Türkiye açısından iki yönlü bir sonuç doğurabilir:

Bir yanda, “NATO’nun iç işleyişi ne kadar şeffaf, kim kimi denetliyor?” sorusunu büyüterek ittifaka yönelik eleştirileri güçlendiriyor.
Diğer yanda, adı geçen aktörlerin Türkiye bağlantısı üzerinden, “Türk şirketleri NATO kanallarını hangi amaçlarla kullanıyor?” sorusunu gündeme taşıyor.
Demokratik bir perspektiften bakıldığında, savunma sanayiinin ve NATO gibi askeri ittifakların kamuoyu denetimine açılması, sadece “etik” değil aynı zamanda toplumsal bir zorunluluk. Kararların kapalı odalarda, milyarlarca euroluk ihalelerin dar bir çevre arasında şekillendiği bir düzen, yolsuzluk ve rüşvet için verimli bir zemin yaratıyor.

Yanıtsız kalan sorular, kapanmayan tartışma

DW Türkçe ve araştırmaya katılan diğer medya kuruluşları, İsmail Terlemez ve Arca Savunma’ya; NSPA’dan ayrılış süreci, 2019’daki TNT ihalesindeki rolü, kendisine aktarıldığı iddia edilen paraların niteliği, MKE–NEPSA anlaşmaları ve Türkiye’den bir siyasi girişim olup olmadığı gibi sorular yöneltti. Bu sorulara yanıt verilmedi.

Bu sessizlik, hukuki açıdan bir tercih olabilir; ancak kamuoyu açısından bakıldığında, skandalın gölgesini daha da koyulaştırıyor. Dosyanın kapatılması, iddiaların aydınlatıldığı anlamına gelmiyor; tam tersine, “adaletin mi, siyasetin mi ağır bastığı” sorusunu diri tutuyor.

Savunma sanayii için zor ama gerekli ders

Arca Savunma ve İsmail Terlemez etrafında şekillenen bu dosya, Türk savunma sanayiinin önüne rahatsız edici ama kaçınılmaz bir tablo koyuyor:

Teknoloji, üretim kapasitesi ve ihracat rakamları kadar,
Şeffaflık, etik kurallar ve demokratik denetim de stratejik önem taşıyor.
Savunma sanayii, sadece devlet–şirket ilişkilerinin değil, aynı zamanda kamu kaynaklarının ve toplumun geleceğinin de konusu. Bu nedenle sol bir perspektiften bakıldığında, bu skandalın en önemli mesajı şu:

Silah ve savaş ekonomisi, gizlilik zırhının arkasına saklanamaz. Toplumsal denetim, gerçek bir demokrasi için savunma alanında da şarttır.