Türkiye’nin Savunma Sanayii Haritası: Hangi Şehir Hangi Alanda Öne Çıkıyor?

Savunma sanayisini dışarıdan takip edenler için her şey tek cümleye sığar gibi görünür: “Türkiye savunmada büyüyor.” Ancak işin iç yüzüne bakıldığında tablo çok daha netleşiyor. Bu büyüme, sadece birkaç büyük şirketten ibaret değil; şehir şehir yayılan, binlerce tedarikçi ve uzmanlık alanını bir araya getiren geniş bir ekosistemden oluşuyor.

Bu ekosistemin “haritasını” çıkarmanın en gerçekçi yolu, Türkiye’de savunma-havacılık-uzay sektöründeki kümelenmelere bakmaktır. Çünkü kümelenmeler, hangi bölgede hangi üretim kabiliyetlerinin yoğunlaştığını çok iyi gösterir.

Ankara: “merkez” ve sistem entegrasyonu omurgası

Ankara, savunma sanayinin planlama ve ana yüklenici ekosisteminin kalbi olarak kabul edilir. Buradaki önemli yapılardan biri OSTİM Savunma ve Havacılık Kümelenmesi (OSSA). Kümelenmenin amacı, savunma ve havacılık alanında mal ve hizmet üreten firmaların ortak hareket ederek yerli üretim oranını artırmasıdır.
Pratikte Ankara; elektronik, yazılım, komuta-kontrol, haberleşme, simülasyon, roket/füze alt sistemleri ve çok geniş bir tedarik zincirini tek çatı altında toplayan bir yapı sunar.

İstanbul ve Marmara: üretim–tedarik ağı ve “Kuzey Marmara” etkisi

Marmara hattı, özellikle İstanbul çevresi, savunma-havacılık-uzay alanında üretim kabiliyetleri ve tedarik ağıyla ön plana çıkıyor. SAHA İstanbul, bu bölgedeki en bilinen kümelenmelerden biridir; kuruluş amacını Kuzey Marmara’daki sanayi gücünü kullanarak yerlilik oranını artırmak olarak tanımlıyor ve 2025 itibarıyla üyelerinin sayısını 1300 olarak açıklıyor.
Marmara bölgesinin en dikkat çekici yanı, savunma sanayinin çoğunlukla insanların günlük yaşamına en yakın alanlardan temas etmesidir. Metal işleme, kompozit, elektronik, hassas üretim, yazılım ve test/kalite gibi alanlar, farklı sektörlerle iç içe geçmiş durumda.

İzmir ve Ege: Savunma, Havacılık, Uzay kümelenmesi ve denizcilik hattı

Ege bölgesinde savunma sanayi ekosistemi, kümelenme yapıları sayesinde daha görünür hale geliyor. İzmir merkezli Ege Savunma Sanayi, Havacılık ve Uzay Kümelenmesi (ESAS), bu alandaki önemli yapılardan biri olup bölgesel etkinlik ve fuar organizasyonlarıyla da dikkat çekiyor.
Ege’nin güçlü yönü; denizcilik hattı, yan sanayi kabiliyeti ve çeşitlenen sanayi yapısıyla savunma sektörüne önemli bir “çarpan etkisi” yaratabilmesidir.

Eskişehir: havacılık motorları ve kümelenme ekosistemi

Eskişehir, havacılık sektöründe özellikle motor ve kritik parça üretimiyle tanınıyor. TEI, kendisini havacılık sanayisine uluslararası çapta ürün ve hizmet sunan bir üretici ve tasarım merkezi olarak tanımlıyor ve yerleşkesinin Eskişehir’de olduğunu vurguluyor.
Buna ek olarak, Eskişehir’de Eskişehir Havacılık Kümelenmesi (ESAC) gibi yapılanmalar, şehrin havacılık odaklı yapısını daha kurumsal bir zemine taşıyor.

Türkiye’de savunma kümelenmeleri neden “haritayı” anlatıyor?

Akademik çalışmalarda savunma sanayi kümelenmelerinin başta Ankara olmak üzere İstanbul, İzmir ve Eskişehir gibi illerde geliştiği vurgulanıyor. Ayrıca sektörel kataloglarda, farklı şehirlerdeki savunma, havacılık ve uzay kümelenmelerine geniş yer verildiği görülüyor.