Troya: Efsane mi, Gerçek mi? Üst Üste Kurulan Dokuz Şehir ve Schliemann’ın Kaçırdığı Hazine

Troya: Efsane mi, Gerçek mi? Üst Üste Kurulan Dokuz Şehir ve Schliemann’ın Kaçırdığı Hazine

Güzel Helen, Aşil, Hektor ve dev tahta at… Homeros’un “İlyada” destanında anlatılan Troya Savaşı, binlerce yıldır edebiyatın, sanatın ve sinemanın en sevilen hikâyelerinden biri. Uzun süre yalnızca bir efsane olarak görülen Troya’nın gerçek bir şehir olduğu ise 19. yüzyılda Çanakkale’deki bir tepede yapılan kazılarla ortaya çıktı.

Troya Nerede?

Troya, Çanakkale’nin yaklaşık 30 kilometre güneyinde, bugün Hisarlık Tepesi olarak bilinen yerde bulunur. Şehir, Ege Denizi ile Çanakkale Boğazı’nın birleştiği stratejik bir noktada, Avrupa ile Asya arasındaki deniz ve kara yollarını kontrol eden bir konumdaydı. Bu konum, Troya’yı hem zengin hem de sürekli savaşlarla karşı karşıya kalan bir şehir yaptı.

Dokuz Katmanlı Şehir

Troya’yı benzersiz kılan, yaklaşık 4.000 yıl boyunca aynı tepede, bir öncekinin kalıntıları üzerine yeniden kurulan şehirlerdir. Arkeologlar bu yerleşimleri Troya I’den Troya IX’a kadar numaralandırır:

  • Troya I-V: Milattan önce yaklaşık 3000’den itibaren Tunç Çağı yerleşimleri.
  • Troya VI-VII: Güçlü surları ve gelişmiş yapılarıyla, Homeros’un anlattığı savaşın yaşandığı dönemle en çok ilişkilendirilen katmanlar (milattan önce 2. binyılın ikinci yarısı).
  • Troya VIII-IX: Yunan ve Roma dönemlerine ait “İlion” şehri.

Schliemann ve Tartışmalı Kazılar

Troya’nın yerini bulma tutkusuyla yanıp tutuşan Alman iş insanı Heinrich Schliemann, 1870’lerde Hisarlık’ta kazılara başladı. Aslında bölgede daha önce İngiliz Frank Calvert de araştırmalar yapmıştı. Schliemann, Homeros’un Troya’sını en alt katmanlarda arıyordu; bu nedenle tepeyi boydan boya kazarak üst katmanların önemli bir bölümünü tahrip etti. Bugün alanda hâlâ görülebilen bu derin yarık, “Schliemann Yarması” olarak anılır.

Priamos Hazinesi’nin Hikâyesi

1873’te Schliemann, altın takılar, mücevherler ve kaplardan oluşan bir hazine buldu ve bunu efsanevi Troya Kralı Priamos’un hazinesi olarak duyurdu. Sonradan yapılan incelemeler, hazinenin Priamos döneminden çok daha eskiye, Troya II katmanına ait olduğunu gösterdi. Schliemann, Osmanlı hükümetiyle yaptığı anlaşmaya aykırı olarak hazineyi yurt dışına kaçırdı. Hazine Berlin’e götürüldü; İkinci Dünya Savaşı’nın sonunda ise Sovyet ordusu tarafından Moskova’ya taşındı ve bugün orada bulunuyor. Türkiye, Troya eserlerinin iadesi için çabalarını sürdürüyor; bazı eserler farklı müzelerden geri getirildi.

Truva Savaşı Gerçekten Oldu mu?

Bu soru hâlâ tartışılıyor. Troya VI ve VIIa katmanlarında yangın ve yıkım izlerine rastlanması, şehrin bir saldırıya uğramış olabileceğini düşündürüyor. Hitit belgelerinde geçen “Wilusa” adlı yerin Troya, yani Yunanca adıyla İlion ile aynı yer olduğu da pek çok araştırmacı tarafından kabul ediliyor. Ancak Homeros’un anlattığı kahramanlar, tanrılar ve tahta at hikâyesinin ne kadarının gerçek olaylara dayandığı bilinmiyor. Pek çok tarihçi, destanın gerçek bir çatışmanın ya da birden fazla çatışmanın hatıralarını yüzyıllar boyunca sözlü gelenekle süsleyerek aktardığını düşünüyor.

Ziyaret Bilgisi

Troya Antik Kenti, 1998 yılında UNESCO Dünya Mirası listesine alındı. Ören yerinin yakınında 2018’de açılan Troya Müzesi, bölgeden çıkan eserleri modern bir sergileme anlayışıyla sunuyor. Antik kentin girişindeki büyük tahta at maketi ise ziyaretçilerin en sevdiği fotoğraf noktalarından biri.

Sıkça Sorulan Sorular

Troya nerede?

Çanakkale’nin yaklaşık 30 kilometre güneyindeki Hisarlık Tepesi’ndedir.

Truva ile Troya aynı yer mi?

Evet. Türkçede her iki ad da kullanılır; resmi ve bilimsel kullanımda genellikle “Troya” tercih edilir.

Priamos Hazinesi nerede?

Hazinenin büyük bölümü bugün Moskova’daki Puşkin Müzesi’nde bulunmaktadır.

Troya’da kaç katman var?

Arkeologlar, Troya I’den Troya IX’a kadar dokuz ana yerleşim katmanı tanımlamıştır.

Görsel: CherryX / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Bir Yorum Yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Benzer Yazılar