Hürmüz Boğazı’nda Kritik Gerilim: BAE Gemisine Füze Saldırısı ve Tahran’ın Yeni Şartları
Küresel enerji arzının en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nda askeri ve diplomatik tansiyon yeniden zirveye tırmanıyor. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi’ne (ADNOC) ait bir ticari geminin Hürmüz Boğazı’nda İran kaynaklı bir füze saldırısına maruz kaldığını duyurdu.
Saldırının yankıları sürerken Tahran yönetiminden, boğazdaki deniz trafiğinin geleceğine ve ABD’nin bölgedeki varlığına dair son derece sert, ön koşullu açıklamalar geldi.
Devrim Muhafızları’ndan ABD’ye Açık Rest
Yaşanan askeri hareketliliğin ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Muhibbi, Hürmüzgan eyaletinde katıldığı bir etkinlikte stratejik mesajlar verdi. Hürmüz Boğazı’nın İran için salt ekonomik bir su yolu olmanın çok ötesinde, ülkenin “coğrafi ve stratejik gücünün kilit unsuru” olduğunu vurgulayan Muhibbi, boğazın yeniden tam kapasiteyle açılmasının doğrudan Washington’ın tutumuna bağlı olduğunu belirtti.
Mevcut krizin çözümünün sadece bölgesel aktörlerle sağlanamayacağının altını çizen Tuğgeneral Muhibbi, “Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, tamamen İran’ın belirlediği mekanizmalara ve koşullara tabidir. Bu durum Umman ile yürütülen müzakerelerin ötesindedir. Eğer ABD, İran’ın koşullarını kabul eder ve bölgesel müzakerelere müdahale etmekten vazgeçerse, Hürmüz Boğazı kesinlikle açılacaktır.” ifadelerini kullandı.
“Eski Trafik Düzeni (TAD) Artık Kabul Edilemez”
Krize ilişkin diplomatik çerçeveyi ise İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi çizdi. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da katıldığı üst düzey bir toplantıda konuşan Erakçi, ABD’nin temmuz ayında bölgedeki müdahalelerine başlamadan önce boğazdaki gemi trafiğinin savaş öncesi seviyenin yüzde 60’ına kadar toparlandığını hatırlattı.
Erakçi, Washington’ın “İslamabad Mutabakat Zaptı”nı ihlal ettiğini ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki yönetim rolünü zayıflatmaya çalıştığını belirterek bu durumun kesinlikle kabul edilemez olduğunu söyledi. Boğazdaki denizcilik kurallarının yeniden yazıldığının sinyalini veren Erakçi, sürece dair şu kritik teknik detayları paylaştı:
“Hürmüz Boğazı’ndaki önceki Trafik Ayrım Düzeni (TAD) artık Tahran için kabul edilebilir değildir. Şu anda Umman ile güncellenmiş haritalara dayalı askeri ve deniz müzakereleri yürütüyoruz. Teknik ve hukuki karmaşıklıklar göz önüne alındığında, kalıcı bir TAD için temel oluşturacak ‘geçici bir rota’ belirlemeye odaklanmış durumdayız.”
Yeni Bir Denizcilik Paradigması mı Kuruluyor?
İran Dışişleri Bakanı’nın açıklamaları, iki ülkenin kara ve deniz kuvvetleri arasında mevcut haritalar üzerinden yeni bir deniz geçiş güzergahı oluşturulduğunu gösteriyor. Nihai bir düzenleme sağlanana kadar bu geçici hattın esas alınacağı belirtilirken, Tahran’ın bu hamlesi, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz kontrolünü asimetrik askeri gücünün yanı sıra hukuki ve teknik argümanlarla da konsolide etme çabası olarak değerlendiriliyor.
