HAVELSAN Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi (HvBS / AICCS) nedir?

HAVELSAN Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi, bir hava kuvvetinin harekâtını planlamasını, yürütmesini, izlemesini ve değerlendirmesini dijital ortamda sağlayan komuta kontrol altyapısı. Kısaltması HvBS; uluslararası tanıtımlarda AICCS adıyla anılıyor. Türk Hava Kuvvetleri’nin ihtiyaçları doğrultusunda geliştirildi ve Ağustos 2026’da Azerbaycan Hava Kuvvetleri’nin envanterine girdiği duyuruldu.

Hava harekâtı nasıl yönetilir?

Bir hava kuvvetinin gündelik işleyişi, dışarıdan görüldüğünden çok daha karmaşık. Hangi uçağın, hangi üsten, hangi mühimmatla, saat kaçta, hangi görev için kalkacağı; havada hangi tankerden yakıt alacağı; hangi koridoru kullanacağı; görev bitince nereye ineceği tek tek planlanır. Bu plan, ilgili bütün birliklere emir olarak iletilir.

Planlama için uçakların bakım durumu, pilotların uygunluğu, mühimmat stoku, hava raporu ve istihbarat bilgisi gerekir. Harekât başladıktan sonra da durum sürekli değişir: Bir uçak arızalanır, hava bozar, yeni bir hedef ortaya çıkar. Komuta merkezinin bu değişiklikleri anında görmesi ve planı güncellemesi gerekir.

HvBS ne yapıyor?

Sistem, bu sürecin tamamını tek bir dijital ortama taşıyor. Açıklanan yetenekleri şöyle:

• Planlama: Hava görevlerinin hazırlanması ve birliklere dağıtılması.
• İcra ve izleme: Süren harekâtın ortak operasyonel resim üzerinden takibi.
• Gerçek zamanlı yönetim: Görev ve harekât bilgilerinin anlık güncellenmesi; gelişmelere göre planın dinamik biçimde değiştirilmesi.
• Merkezi takip: Kritik operasyonel verinin tek noktadan izlenmesi.
• Güvenli paylaşım: Farklı komuta kademeleri arasında bilginin korunarak dolaştırılması.
• Değerlendirme: Görev sonrası sonuçların kayda geçirilip analiz edilmesi.

Sağladığı kazanım

Azerbaycan’a teslimin duyurulduğu açıklamada en çok vurgulanan nokta hız oldu: Sistemle birlikte operasyonel hazırlık süreçleri dakikalara iniyor. Eskiden kâğıt, telefon ve ayrı ayrı yazılımlarla saatler süren koordinasyon, herkesin aynı ekrana baktığı bir ortamda çok daha kısa sürede tamamlanıyor.

İkinci kazanım tutarlılık. Karargâhtaki komutan ile üsteki filo komutanı aynı güncel bilgiyi görüyor; yanlış ya da eski bilgiyle hareket etme riski azalıyor.

Modüler yapı

HvBS tek parça bir yazılım değil; farklı işlevleri karşılayan modüllerden oluşuyor ve kullanıcının ihtiyacına göre genişletilebiliyor. Bu yapı ihracat açısından önemli. Her ülkenin hava kuvvetinin büyüklüğü, teşkilatı ve usulleri farklı; sistem alıcı ülkeye göre yapılandırılarak kuruluyor.

Azerbaycan’a teslim

Ağustos 2026’da HAVELSAN, Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi’nin Azerbaycan Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edildiğini ve envantere girdiğini açıkladı. Teslimat, iki ülke arasındaki savunma sanayisi iş birliğinin yazılım ve komuta kontrol alanına yayıldığının göstergesi olarak sunuldu.

Azerbaycan, HAVELSAN’ın yazılım ihracatında öne çıkan bir ülke. Şirketin kurumsal kaynak planlama yazılımı KOVAN’ın ilk ihracatı da bu ülkeye yapılmıştı. Diğer satışlar için HAVELSAN ihracatı yazımıza bakabilirsiniz.

ADVENT ve DOOB ile farkı

HAVELSAN’ın komuta kontrol ürünleri, hitap ettikleri kuvvete ve seviyeye göre ayrılıyor:

• ADVENT: Deniz platformlarının savaş yönetim sistemi. Bir geminin sensör ve silahlarını yönetiyor.
• HvBS: Hava kuvvetinin harekât planlama ve yönetim sistemi. Bir uçağın içinde değil, karargâhlarda ve harekât merkezlerinde çalışıyor.
• DOOB: Kuvvetlerin üstünde, müşterek seviyede ortak resmi oluşturan sistem.

Yani HvBS bir uçağın görev bilgisayarı ya da radar ekranı değil; uçakların ne yapacağına karar verilen yerin yazılımı.

Hava tarafındaki diğer HAVELSAN işleri

Şirketin adındaki “hava” sözcüğü boşuna değil; kuruluşundan bu yana Hava Kuvvetleri’yle çalışıyor. Konya’daki elektronik harp test ve eğitim sahası, havadan erken ihbar ve kontrol uçaklarına ilişkin çalışmalar, deniz karakol uçakları için görev sistemi ve millî muharip uçak KAAN dahil hava platformlarının simülatörleri bu alanın başlıca işleri. 2026’da Ankara’da KAAN’a yönelik bir teknoloji merkezi de açıldı.

Bu tür sistemlerde kritik konular

• Güvenlik: Harekât planını içeren bir sistem, siber saldırıların birinci hedefi; ağ ayrımı, şifreleme ve yetkilendirme temel tasarım ölçütleri.
• Süreklilik: Sistem, bir merkez devre dışı kaldığında başka bir merkezden çalışmayı sürdürebilmeli.
• Birlikte çalışabilirlik: Müttefik sistemlerle ve diğer kuvvetlerin komuta kontrol yazılımlarıyla veri alışverişi için ortak standartlara uyum gerekiyor.
• Kullanıcı kabulü: Yazılım, personelin alışkın olduğu usulleri destekleyecek biçimde tasarlanmalı.

Neden yerli olması önemli?

Bir hava kuvvetinin planlama sistemi, o kuvvetin bütün envanterini, hazırlık durumunu ve niyetini bilir. Bu yazılımın yabancı bir ürün olması, hem bu bilginin korunması hem de sistemin ihtiyaca göre değiştirilebilmesi açısından sınırlama getirir. Yeni bir uçak ya da mühimmat envantere girdiğinde yazılımın buna uyarlanması, kaynak kodu elde olduğunda çok daha hızlı yapılır.

Kısaca

HAVELSAN Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi; hava harekâtının planlanmasını, icrasını, izlenmesini ve değerlendirilmesini tek dijital ortamda toplayan komuta kontrol altyapısı. Türk Hava Kuvvetleri için geliştirildi, 2026’da Azerbaycan’a ihraç edildi ve hazırlık süreçlerini dakikalara indirmeyi hedefliyor.