SAĞLIK

Tansiyon kaç olmalı? Normal, yüksek ve düşük tansiyon değerleri

Tansiyon kaç olmalı sorusunun kısa yanıtı: Sağlıklı bir yetişkinde ideal tansiyon 120’ye 80’in altındadır; halk arasındaki söyleyişle 12’ye 8. Sağlık kuruluşunda ölçülen değerin 140’a 90 ve üzerinde olması yüksek tansiyon, 90’a 60’ın altında olması düşük tansiyon olarak kabul edilir. Arada kalan değerler ise “normal” ile “yüksek normal” arasında sınıflandırılır.

Büyük ve küçük tansiyon ne demek?

Ölçümde iki sayı çıkar. İlki büyük tansiyondur: Kalp kasılıp kanı pompaladığı andaki basınç. İkincisi küçük tansiyondur: Kalbin iki atış arasında dinlendiği andaki basınç. İkisi de önemlidir; birinin yüksek olması tanı için yeterlidir.

Yetişkinlerde tansiyon değerleri

Sağlık kuruluşunda yapılan ölçümler için yaygın kullanılan sınıflama şöyledir:

İdeal: 120’ye 80’in altı
Normal: 120-129’a 80-84
Yüksek normal: 130-139’a 85-89
Yüksek tansiyon, birinci evre: 140-159’a 90-99
Yüksek tansiyon, ikinci evre: 160-179’a 100-109
Yüksek tansiyon, üçüncü evre: 180’e 110 ve üzeri

Büyük ve küçük tansiyon farklı sınıflara düşüyorsa yüksek olan esas alınır. “Yüksek normal” bir hastalık değildir, ama ileride tansiyon gelişme riskinin arttığını gösterir; yaşam tarzı önlemlerinin zamanıdır.

Evde ölçümde sınır farklı

İnsanların çoğunun tansiyonu, hekimin karşısında evdekinden biraz daha yüksek çıkar. Bu yüzden evde yapılan ölçümlerde sınır daha düşüktür: 135’e 85 ve üzeri yüksek kabul edilir.

Yaşa göre tansiyon değişir mi?

Yaş ilerledikçe damarlar sertleşir ve büyük tansiyon yükselme eğilimi gösterir. Ancak “yaşlıda 15-16 normaldir” düşüncesi doğru değildir; yüksek tansiyon her yaşta risk taşır. Hekimler ileri yaştaki ve kırılgan hastalarda hedefi kişiye göre belirleyebilir; çok hızlı ve fazla düşürmek bu yaş grubunda baş dönmesi ve düşmeye yol açabilir. Çocuklarda normal değerler yaşa ve boya göre değişir ve yetişkinlerden düşüktür.

Hamilelikte tansiyon

Gebelikte tansiyonun 140’a 90 ve üzerine çıkması mutlaka değerlendirilmelidir. Gebeliğin ikinci yarısında yükselen tansiyon, anne ve bebek için ciddi sonuçları olabilen gebelik zehirlenmesinin işareti olabilir. Şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu, mide üstünde ağrı ve ani şişlik varsa beklemeden hastaneye başvurun.

Düşük tansiyon kaç olur?

Tansiyonun 90’a 60’ın altında olması düşük tansiyon sayılır. Şikâyet yaratmıyorsa çoğu zaman hastalık değildir; genç ve zayıf kişilerde sık görülür. Baş dönmesi, göz kararması, hâlsizlik ve bayılma yapıyorsa nedeninin araştırılması gerekir. Ayağa hızlı kalkınca gelen göz kararması, sıvı azlığının ya da ilaç etkisinin işareti olabilir.

Hangi değer acildir?

Tansiyon 180’e 120’nin üzerindeyse ve beraberinde göğüs ağrısı, nefes darlığı, şiddetli baş ağrısı, bulanık görme, konuşma bozukluğu ya da kol ve bacakta güçsüzlük varsa hemen 112’yi arayın. Bu belirtiler yoksa beş on dakika dinlenip yeniden ölçün; değer yüksek kalıyorsa aynı gün hekime başvurun.

Evde tansiyon nasıl ölçülür?

Yanlış ölçüm, yanlış karara götürür. Doğru sonuç için:

Ölçümden önceki yarım saat içinde sigara, çay, kahve içmeyin, egzersiz yapmayın.
Tuvalet ihtiyacınızı giderin.
Sırtınız destekli, ayaklarınız yerde, bacak bacak üstüne atmadan beş dakika sessizce oturun.
Kolunuzu kalp hizasında bir masaya yaslayın.
Manşeti çıplak kola, dirseğin iki parmak üstüne takın. Kol çevrenize uygun boyda manşet kullanın.
Ölçüm sırasında konuşmayın.
Bir iki dakika arayla iki ölçüm yapın, ortalamasını not edin.
Koldan ölçen, onaylı cihazları tercih edin; bilekten ölçenler daha az güvenilirdir.

Hekiminiz takip istediyse sabah ve akşam aynı saatlerde ölçüp kaydedin ve sonuçları randevunuza götürün.

Tek ölçüm yüksek çıktıysa

Telaşlanmayın. Tansiyon gün içinde sürekli değişir; heyecan, ağrı, uykusuzluk ve yeni içilmiş kahve değerleri yükseltir. Tanı için farklı günlerde yapılan ölçümlere bakılır. Ancak değerleriniz tekrar tekrar 135’e 85’in üzerinde çıkıyorsa hekime başvurun.

Tansiyon gün içinde neden değişir?

Tansiyon kaç olmalı diye merak edenlerin sık yaşadığı şaşkınlık, sabah ile akşam ölçümlerinin birbirini tutmamasıdır. Bu çoğunlukla normaldir. Tansiyon sabit bir sayı değildir; gün boyunca yapılan işe, duygu durumuna ve dinlenme düzeyine göre iner çıkar. Uykuda düşer, uyanınca yükselmeye başlar. Merdiven çıkmak, heyecanlanmak, tartışmak, kahve ya da sigara içmek değeri geçici olarak yukarı çeker.

Bu yüzden hekimler tek bir sayıya değil, ölçümlerin ortalamasına bakar. Evde takip isteyen hekimler genellikle birkaç gün boyunca sabah ve akşam, aynı saatlerde ölçüm yapılmasını ve sonuçların not edilmesini önerir. Deftere ya da telefona yazılan düzenli kayıt, muayenede tek bir ölçümden çok daha fazlasını anlatır.

Kısaca

İdeal tansiyon 120’ye 80’in altıdır. Muayenede 140’a 90, evde 135’e 85 ve üzeri yüksek; 90’a 60’ın altı düşük kabul edilir. Değerleriniz yüksekse ne yapabileceğinizi Tansiyon nasıl düşürülür? yazımızda bulabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112’yi arayın.