Grip nedir? Belirtileri, bulaşma yolları ve korunma

Grip, influenza virüslerinin yol açtığı, ani başlayan ve insanı birkaç gün yatağa düşürebilen bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Halk arasında her burun akıntısına grip dense de gerçek grip, soğuk algınlığından daha ağır seyreder. Çoğu kişi bir iki hafta içinde kendiliğinden iyileşir; ancak yaşlılarda, bebeklerde, hamilelerde ve kronik hastalığı olanlarda ciddi sonuçlar doğurabilir.

Grip belirtileri nelerdir?

Gribin en ayırt edici özelliği, belirtilerin birkaç saat içinde, aniden ortaya çıkmasıdır. Sabah iyi olan kişi öğleden sonra yataktan kalkamayacak hâle gelebilir. Başlıca belirtiler şunlardır:

• Birden yükselen ateş
• Yaygın kas ve eklem ağrısı
• Belirgin hâlsizlik ve bitkinlik
• Kuru öksürük
• Boğaz ağrısı
• Baş ağrısı
• İştahsızlık ve uyku düzeninde bozulma

Çocuklarda bunlara kulak ağrısı, bulantı, kusma ve ishal eklenebilir.

Grip nasıl bulaşır?

Grip virüsü, hasta kişinin öksürmesi, hapşırması ya da konuşmasıyla havaya saçılan damlacıklarla yayılır. Bu damlacıkların düştüğü kapı kolu, telefon, masa gibi yüzeylere dokunup ardından elini ağzına, burnuna ya da gözüne götüren kişi de virüsü alabilir. Virüs yüzeylerde yaklaşık 24 saat canlı kalabilir.

Kişi, belirtiler başlamadan kısa süre önce bulaştırıcı olmaya başlar ve ilk günlerde bulaştırıcılık en yüksek düzeydedir. Kapalı ve kalabalık ortamlar, yani okullar, toplu taşıma araçları ve iş yerleri, yayılmanın en hızlı olduğu yerlerdir.

Grip ne zaman görülür?

Türkiye’de grip, sonbaharın sonundan ilkbahar başına kadar olan dönemde yaygınlaşır; vakalar çoğunlukla kış aylarında en yüksek düzeye çıkar. Soğuk havanın kendisi gribe yol açmaz. Kışın insanların kapalı alanlarda daha çok bir arada bulunması ve havalandırmanın azalması, virüsün yayılmasını kolaylaştırır.

Grip ile soğuk algınlığı arasındaki fark

İkisi sık karıştırılır, ancak farklı virüslerden kaynaklanırlar ve seyirleri aynı değildir.

• Başlangıç: Grip birkaç saat içinde aniden başlar; soğuk algınlığı bir iki günde yavaş yavaş gelişir.
• Ateş: Gripte yüksek ateş sıktır; soğuk algınlığında ateş hafiftir ya da hiç olmaz.
• Etkilediği bölge: Soğuk algınlığı daha çok burun ve boğazı tutar; grip bütün vücudu etkiler.
• Hâlsizlik: Soğuk algınlığında kişi çoğunlukla gündelik işlerini sürdürebilir; gripte bitkinlik işe ya da okula gitmeyi engeller.

Grip kaç gün sürer?

Ateş ve ağrılar çoğunlukla üç ile beş gün içinde hafifler. Kişi genellikle bir hafta içinde toparlanır; ancak öksürük ve yorgunluk iki haftaya kadar sürebilir. Belirtiler bir haftadan uzun sürüyor ya da düzeldikten sonra yeniden kötüleşiyorsa hekime başvurmak gerekir.

Kimler için daha riskli?

Sağlıklı yetişkinlerde grip çoğunlukla sorun bırakmadan geçer. Şu gruplarda ise zatürre gibi ciddi sorunlara yol açma olasılığı daha yüksektir:

• 65 yaş ve üzerindekiler
• Hamileler
• Bebekler ve küçük çocuklar
• Şeker hastalığı, kalp, akciğer, böbrek ya da karaciğer hastalığı olanlar
• Bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler

Bu gruplardaki kişilerin grip belirtileri başladığında beklemeden hekime danışması önerilir.

Gripten nasıl korunulur?

• Aşı: En etkili korunma yolu grip aşısıdır. Virüs her yıl değiştiği için aşının her sonbahar yeniden yapılması gerekir. Risk gruplarındaki kişilere özellikle önerilir.
• El yıkama: Elleri sık sık su ve sabunla yıkamak.
• Öksürük ve hapşırık adabı: Ağzı ve burnu mendille ya da dirseğin iç kısmıyla kapatmak; kullanılan mendili hemen çöpe atmak.
• Yüze dokunmamak: Yıkanmamış elleri göze, buruna ve ağza götürmemek.
• Havalandırma: Kapalı ortamları düzenli olarak havalandırmak.
• Hastayken evde kalmak: Ateş varken işe ya da okula gitmemek, başkalarına bulaştırmamak.

Antibiyotik gribe iyi gelir mi?

Hayır. Grip bir virüs hastalığıdır; antibiyotikler ise yalnızca bakterilere etki eder. Gripte antibiyotik kullanmak iyileşmeyi hızlandırmaz, gereksiz yan etkilere ve antibiyotik direncine yol açar. Hekim, yalnızca gribe eklenen bakteriyel bir enfeksiyon saptarsa antibiyotik yazar.

Ne zaman doktora gitmeli?

Şu durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun:

• Nefes darlığı ya da göğüs ağrısı
• Kanlı balgam
• Üç dört günden uzun süren ya da düşmeyen yüksek ateş
• Bilinç bulanıklığı, aşırı uyku hâli
• Belirtilerin bir haftadan uzun sürmesi ya da iyileşirken yeniden ağırlaşması
• Risk grubunda olmak

Ani göğüs ağrısı ve ciddi nefes darlığı acil durumdur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112’yi arayın.