HAVELSAN GÖKBEY simülatörü nedir? GÖKSİM’in özellikleri

HAVELSAN GÖKBEY simülatörü, TUSAŞ’ın ürettiği GÖKBEY genel maksat helikopterinin pilotlarını yerde, gerçeğine çok yakın koşullarda eğitmek için geliştirilen tam uçuş simülatörü. Kısa adı GÖKSİM. Şirketin açıklamasına göre Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı’nın en üst seviye kalifikasyonuna sahip; bu da simülatörde geçirilen saatlerin gerçek uçuş saati yerine sayılabilmesi anlamına geliyor.

GÖKBEY nedir?

GÖKBEY, TUSAŞ’ın tasarlayıp ürettiği çift motorlu, genel maksat helikopteri. Yolcu ve yük taşıma, arama kurtarma, hava ambulansı ve kolluk görevleri için tasarlandı. Türkiye’nin sivil sertifikasyon hedefiyle geliştirdiği ilk yerli helikopter olması nedeniyle ayrı bir öneme sahip.

Yeni bir helikopter envantere girdiğinde pilotların o tipe geçiş eğitimi alması gerekiyor. GÖKSİM bu ihtiyacı karşılıyor.

Tam uçuş simülatörü ne demek?

Simülatörler basitten gelişmişe doğru sınıflandırılıyor. En üstte tam uçuş simülatörü yer alıyor. Bu sınıftaki bir sistemde üç şey bir arada bulunuyor: Gerçeğiyle birebir aynı kokpit, kabini hareket ettiren bir platform ve pilotun dışarıyı gördüğü geniş açılı görüntü sistemi.

Amaç, pilotun simülatörde hissettiğinin gerçek uçuştakinden ayırt edilememesi. Helikopter için bu, uçaktan daha zor; çünkü helikopter havada asılı kalıyor, yana ve geriye gidebiliyor, yere çok yakın uçuyor.

GÖKSİM’in özellikleri

• Hareket sistemi: Kabin, altı bacaklı bir platformun üzerinde duruyor ve altı eksende hareket ediyor. Pilot yunuslamayı, yatışı, sapmayı ve ivmelenmeyi hissediyor.
• Görsel sistem: Helikopterin panoramik camlarını ve ayak hizasındaki alt gözlem pencerelerini kapsayan geniş bir görüş alanı sağlıyor. Alt pencereler, iniş ve askıda kalma sırasında yeri görmek için kritik.
• Yazılım: HAVELSAN’ın açıklamasına göre simülatörün yazılımının tamamı yerli.
• Veri tabanları: Havaalanı bilgileri ve dış dünyanın canlandırılması için yerli veri tabanları kullanılıyor.

Sertifikanın anlamı

Bir simülatörde alınan eğitimin resmî olarak geçerli sayılabilmesi için havacılık otoritesince kalifiye edilmesi gerekiyor. Otorite, simülatörün uçuş karakteristiğini gerçek helikopterden alınan verilerle karşılaştırıyor; hareket, görüntü ve ses sistemlerini tek tek sınıyor.

HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, en üst seviye kalifikasyonun sonucunu şöyle özetledi: “Burada eğitim alacak pilotların uçuş saatleri de gerçek uçuş saatinden sayılacak.” Bu, kullanıcı için ciddi bir maliyet avantajı; helikopterin havada geçireceği saatlerin bir bölümü simülatöre aktarılabiliyor.

Hangi eğitimler veriliyor?

• Tip intibak: Başka bir helikopterden GÖKBEY’e geçen pilotun tipe alışması.
• Acil durum: Motor arızası, hidrolik kaybı, yangın, kuyruk rotoru arızası gibi durumların uygulanması.
• Tazeleme: Pilotların yetkinliklerini belirli aralıklarla yenilemesi.
• Görev provası: Gerçek göreve çıkmadan önce aynı arazide ve koşullarda uçuşun denenmesi.

Acil durum eğitimi simülatörün en değerli yanı. Gerçek helikopterde bir motoru bilerek kapatmak ya da hidrolik arızası yaratmak kabul edilemez bir risk. Simülatörde ise eğitmen bir tuşa basıyor ve pilot aynı arızayı defalarca, farklı koşullarda çalışabiliyor.

İlk kullanıcı kim?

Şubat 2026’da yapılan açıklamaya göre simülatör teslimat aşamasında ve ilk kullanıcısı Jandarma Havacılık. Jandarma, GÖKBEY helikopterinin de ilk kullanıcılarından.

Geliştirmede kimin payı var?

Simülatörün doğru olması için helikopterin nasıl uçtuğunun bilinmesi gerekiyor. Bu veri, helikopteri tasarlayan TUSAŞ’tan geliyor: Uçuş testlerinde ölçülen değerler, aerodinamik model, motor ve aviyonik bilgileri. HAVELSAN bu veriyi yazılıma döküyor, kabini, hareket ve görsel sistemi entegre ediyor.

Platform üreticisinin Türkiye’de olması, simülatör geliştirmeyi kolaylaştırıyor. Yabancı bir helikopterin simülatörünü yaparken üreticiden veri almak pahalı ve bazen imkânsız. Millî platformlarda bu engel yok.

HAVELSAN’ın helikopter simülatörü deneyimi

GÖKSİM, şirketin ilk helikopter simülatörü değil. Daha önce ATAK taarruz helikopteri ile Seahawk, Black Hawk ve Cougar helikopterleri için simülatörler geliştirildi. T70 genel maksat helikopterinin eğitim sistemleri de şirketin işleri arasında. Bu birikim, GÖKBEY için sıfırdan başlanmadığı anlamına geliyor.

İhracat açısından önemi

Bugün bir helikopter satılırken alıcı ülke, pilot eğitimi için simülatör de istiyor. GÖKBEY ihraç edildiğinde simülatörü de paketin parçası olacak. Nacar, HÜRJET için benzer bir tablo çizmiş, TUSAŞ’ın uçak sattığı her ülkeye simülatör verme fırsatı doğacağını söylemişti. Aynı mantık GÖKBEY için de geçerli.

Uluslararası kabul görmüş bir kalifikasyon, bu satışların ön koşulu. Sertifikasız bir simülatörde alınan eğitim, yabancı otoritelerce tanınmıyor.

Simülatörler nerede üretiliyor?

HAVELSAN simülatörlerini Ankara’daki tesislerinde üretiyor ve entegre ediyor. Şubat 2026’da temeli atılan yeni Uçuş Simülatörü Üretim ve Entegrasyon Tesisi 2027’de tamamlandığında, aynı anda 16 simülatör üzerinde çalışılabilecek. Şirketin bütün simülatör ailesini HAVELSAN simülatörleri yazımızda anlattık.

Kısaca

HAVELSAN GÖKBEY simülatörü, kısa adıyla GÖKSİM; altı eksenli hareket sistemi, geniş açılı görsel sistemi ve yerli yazılımıyla en üst seviyede kalifiye edilmiş bir tam uçuş simülatörü. Pilotlar burada tip intibak, acil durum, tazeleme ve görev provası eğitimi alıyor; simülatörde geçen süre gerçek uçuş saati olarak sayılıyor.