HAVELSAN ADVENT-AI nedir? Savaş yönetiminde yapay zekâ desteği

HAVELSAN ADVENT-AI, millî savaş yönetim sistemi ADVENT’e eklenen yapay zekâ destekli karar katmanı. Görevi, bir savaş gemisinin harekât merkezinde akan büyük miktardaki veriyi gerçek zamanlı analiz edip operatörün dikkat etmesi gerekeni öne çıkarmak. Şirket sistemi ilk kez Mayıs 2026’da İstanbul’daki SAHA fuarında sergiledi ve yaklaşımını tek cümleyle özetledi: Yapay zekâ operatörün yerini almıyor, onu destekliyor.

Neden ihtiyaç duyuldu?

Bir savaş gemisinin harekât merkezinde aynı anda yüzlerce iz takip edilir: Ticari gemiler, balıkçı tekneleri, uçaklar, helikopterler, insansız araçlar. Bunların çoğu zararsızdır; ancak aralarındaki tek bir olağan dışı hareket ciddi bir tehdidin işareti olabilir. Operatörün saatlerce ekrana bakıp bu işareti yakalaması, dikkat ve yorgunluk sınırlarına takılır.

Tehdit ortamı da hızlandı. Alçaktan gelen füzeler, sürü hâlinde yaklaşan insansız araçlar ve elektronik karıştırma, karar için kalan süreyi saniyelere indiriyor. ADVENT-AI, bu yükü hafifletmek için tasarlandı.

Neler yapabiliyor?

HAVELSAN’ın fuar öncesi duyurusunda ve savunma basınında yer alan bilgilere göre sistemin gösterilen yetenekleri şunlar:

• İz düzeyinde anomali tespiti: Takip edilen hedeflerin hareketinde olağan dışı davranışı fark edip operatörü uyarıyor.
• Su üstü hedeflerin tespiti ve sınıflandırılması: Elektronik harp ve karıştırma altında dahi hedefleri gerçek zamanlı tanımaya çalışıyor.
• Yapay zekâ destekli taktik resim: Farklı kaynaklardan gelen veriyi birleştirip kritik bilgiyi süzüyor.
• Seyir desteği: Deniz trafiğinde güvenli seyre yardımcı oluyor.
• Platform emniyeti ve akıllı izleme: Geminin kendi sistemlerindeki durumu izliyor.
• Sesli asistan: Operatörün sistemle konuşarak etkileşim kurmasını sağlıyor.
• Top atışı etkinlik tahmini: Atışın hedef üzerindeki olası etkisini öngörüyor.

Karar kimde?

Bu tür sistemlerde en çok sorulan soru bu. ADVENT-AI öneride bulunuyor, uyarıyor, sıralıyor; kararı vermiyor. Silah kullanımı dahil bütün kritik adımlar operatörün ve komutanın onayına bağlı. HAVELSAN bunu tasarım ilkesi olarak açıkça ifade ediyor.

Bu yaklaşımın pratik bir nedeni de var: Yapay zekâ yanılabilir. Sistemin bir balıkçı teknesini tehdit olarak işaretlemesi ya da gerçek bir tehdidi kaçırması mümkün. İnsan onayı, bu hataların sonuç doğurmasını engelleyen emniyet katmanı.

MAIN ile ilişkisi

ADVENT’e yapay zekâ ekleme çalışması 2025’te kamuoyuna duyuruldu. İlk adım, HAVELSAN’ın kurumsal yapay zekâ platformu MAIN’in sisteme entegre edilmesiydi. Burada hedeflenen ilk işlev bakım desteği oldu: Personel, bir arızayla karşılaştığında binlerce sayfalık teknik dokümanı taramak yerine sisteme soruyor; asistan ilgili bakım talimatını bulup adımları sıralıyor.

Şirketin açıklamasına göre bu çalışmanın birinci fazı laboratuvar ortamında tamamlandı; ikinci fazda farklı sistemler üzerinde entegrasyon sürdürülüyor. Tanıma ve sınıflandırma, anomali tespiti, seyir emniyeti, durumsal farkındalık ve eğitim de planlanan kullanım alanları olarak sayılmıştı. ADVENT-AI, bu yol haritasının harekât tarafındaki karşılığı.

Veri gemiden çıkmıyor

Savaş gemisinde internet bağlantılı bir yapay zekâ hizmeti kullanmak mümkün değil; veri gizli, bağlantı sınırlı. MAIN’in kurum içinde, kapalı ağda çalışacak biçimde tasarlanmış olması bu yüzden belirleyici. Yapay zekâ modeli geminin kendi bilgisayarlarında çalışıyor, veri dışarı çıkmıyor.

Denizaltılara da geliyor

Yapay zekâ desteği su üstü gemileriyle sınırlı kalmayacak. HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, Ağustos 2026’da Millî Denizaltı projesinde denizaltıdan akan verinin yapay zekâ ile değerlendirilmesi için altyapı hazırlandığını ve yapay zekâ destekli ADVENT MÜREN savaş yönetim sisteminin denizaltılara entegre edilmesinin hedeflendiğini söyledi.

Dünyada durum ne?

Savaş yönetim sistemlerine yapay zekâ eklemek, bütün büyük donanmaların ve üreticilerin gündeminde. Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ve Asya’daki üreticiler benzer karar destek araçları üzerinde çalışıyor. ADVENT-AI’ın tanıtılması, Türkiye’nin bu alanda geriden gelmek yerine eş zamanlı ilerlemeye çalıştığını gösteriyor. Sistemin ihraç edilen ADVENT’lere de eklenebilmesi, ticari açıdan da bir avantaj.

Henüz bilinmeyenler

ADVENT-AI yeni tanıtılan bir ürün. Hangi gemilerde, ne zaman kullanıma gireceği ve gerçek harekât koşullarındaki performansı konusunda kamuya açık ayrıntılı bilgi henüz yok. Bu tür sistemlerin olgunlaşması, denizde uzun süren testler ve kullanıcı geri bildirimleriyle oluyor.

Şirketin bundan sonraki fuar ve teslimat duyuruları, sistemin hangi platformlarda göreve başlayacağı konusunda daha net bilgi verecek.

Kısaca

HAVELSAN ADVENT-AI; savaş yönetim sisteminde veriyi analiz eden, anomaliyi yakalayan, hedefi sınıflandıran ve operatöre öneri sunan yapay zekâ katmanı. Mayıs 2026’da tanıtıldı; karar yetkisini insanda bırakıyor. Sistemin temelini oluşturan ADVENT’i HAVELSAN ADVENT nedir? yazımızda anlattık.