HAVELSAN dijital birlik nedir? İnsansız araçların birlikte çalışma konsepti

HAVELSAN dijital birlik, insansız kara, hava ve deniz araçlarının tek bir yazılım altyapısı üzerinden, birbirleriyle haberleşerek ortak görev yapmasını anlatan konseptin adı. Burada vurgu tek tek araçlarda değil, onları bir takım hâline getiren yazılımda. Şirket bu fikri ilk kez 2021’de İstanbul’daki IDEF fuarında tanıttı ve o tarihten sonra geliştirdiği bütün insansız araçları bu çerçeveye oturttu.

Fikir nereden çıkıyor?

Bir insansız araç, tek başına kullanıldığında sınırlı bir iş görür. Hava aracı uzağı görür ama bir binanın içine giremez. Kara aracı yakına gidebilir ama tepenin arkasını göremez. Her biri için ayrı operatör, ayrı ekran, ayrı haberleşme sistemi gerekirse sahadaki ekip küçülmek yerine büyür.

Dijital birlik bu sorunu çözmeye çalışıyor: Farklı araçların aynı dili konuşması, gördüklerini paylaşması ve az sayıda operatörle yönetilmesi.

Birliğin üyeleri

• BAHA: Dikey kalkış yapan insansız hava aracı. Bölgeyi yukarıdan izler, haberleşmeyi aktarır.
• BARKAN ailesi: Orta sınıf insansız kara araçları. Keşif, gözetleme ve ateş desteği sağlar.
• KAPGAN: Ağır sınıf insansız kara aracı. Daha büyük silah ve lojistik yük taşır.
• SANCAR: Silahlı insansız deniz aracı. Denizdeki ayağı oluşturur.

Bu araçların ayrıntılarını HAVELSAN ürünleri yazımızda bulabilirsiniz.

Sahada nasıl işliyor?

Bir örnek üzerinden anlatmak en kolayı. Bir birliğin, içinde tehdit olup olmadığı bilinmeyen bir vadiye girmesi gerekiyor. Önce BAHA havalanıyor ve vadiyi yukarıdan tarıyor. Şüpheli bir hareket gördüğünde konumu ağa aktarıyor. BARKAN o noktaya yöneliyor, kamerasıyla yakından bakıyor. Gerekirse KAPGAN ağır silahıyla destek için arkadan geliyor.

Bu sırada operatör tek bir ekranda bütün araçların konumunu ve görüntüsünü izliyor. Araçlar rotalarını kendileri planlıyor; operatör yalnızca görevi tanımlıyor ve kritik kararları veriyor.

“Sürü zekâsı” ne demek?

HAVELSAN’ın bu yaklaşım için kullandığı bir diğer ifade “sürü harekât kabiliyeti”. Sürü, araçların merkezden tek tek kumanda edilmek yerine görevi kendi aralarında paylaşması anlamına geliyor. Bir araç devre dışı kaldığında diğerleri onun işini üstleniyor; alan tarama gibi görevlerde bölgeyi kendi aralarında bölüşüyorlar.

Bu, yapay zekâ ve otonomi yazılımının en zor uygulamalarından biri. Araçların birbirinin konumunu bilmesi, çarpışmadan hareket etmesi ve haberleşme kesildiğinde de mantıklı davranması gerekiyor.

İnsanın rolü ne?

Dijital birlik, insansız bir ordu anlamına gelmiyor. Konseptte insanlı unsurlar da ağın parçası; askerler ve insansız araçlar birlikte görev yapıyor. Silah kullanımında son karar operatörde kalıyor. Araçlar hedefi bulabilir, takip edebilir ve önerebilir; ateş yetkisi insandadır. HAVELSAN yöneticileri bu ilkeyi her yeni araç tanıtımında yineliyor.

Bugün hangi aşamada?

Konseptin tanıtıldığı 2021’den bu yana parçalar tek tek olgunlaştı. BARKAN ve BAHA 2023’te envantere girdi. BARKAN 2 için seri üretim sözleşmesi 2026’da duyuruldu. SANCAR aynı yılın başında hizmete alındı. Mayıs 2026’da tanıtılan BARKAN 3 ise fikri bir adım ileri taşıdı: Kara aracı, hava aracını kendi üzerinde taşıyıp yönetebiliyor.

Şirket, kara ve hava araçlarının grup hâlinde yaptığı çalışmaları ve saha gösterimlerini farklı tarihlerde duyurdu. Büyük ölçekli, çok ortamlı bir sürü operasyonunun rutin kullanıma girmesi ise hâlâ geliştirme süreci devam eden bir hedef.

Denizdeki karşılığı

Aynı mantık denizde ADVENT savaş yönetim sistemi üzerinden kuruluyor. Eylül 2025’te Marmara Denizi’nde yapılan atış testinde SANCAR, ADVENT ile aynı komuta ağına bağlı olarak görev yaptı. Böylece insansız deniz aracı, Deniz Kuvvetleri’nin diğer platformlarıyla aynı resim üzerinden çalışabildiğini gösterdi.

Zorluklar

• Haberleşme: Sürü, araçlar arasındaki bağlantıya dayanıyor; elektronik karıştırma en büyük tehdit.
• Konumlama: Uydu sinyalinin kesildiği ortamda araçların yerini bilmesi gerekiyor.
• Arazi: Kara araçları için çamur, hendek ve yıkıntı hâlâ ciddi engeller.
• Güven: Kullanıcının sisteme güvenmesi, uzun test ve eğitim süreçleri gerektiriyor.

Bu başlıkların hiçbiri HAVELSAN’a özgü değil; dünyada sürü teknolojisi üzerinde çalışan bütün ülkeler aynı sorunlarla uğraşıyor. Çözümlerin sahada sınanması, laboratuvardaki gösterimlerden çok daha uzun zaman alıyor.

Neden önemli?

İnsansız araç üreten pek çok firma var; ancak farklı ortamlardaki araçları tek yazılımla birleştirmek daha az sayıda şirketin üzerinde çalıştığı bir konu. HAVELSAN’ın çıkış noktası yazılım olduğu için bu alan, şirketin kendi güçlü yanına en uygun alan. Dijital birlik, tek tek ürünlerden çok bir çalışma biçimi öneriyor ve şirketin insansız sistemlerdeki bütün ürünlerini birbirine bağlayan çatı görevi görüyor.