Depremden önce ne yapılmalı? Evde alınacak 15 önlem

Depremden önce ne yapılmalı sorusu, deprem konusundaki en önemli sorudur; çünkü sarsıntı başladıktan sonra yapılabilecekler sınırlıdır. Can kayıplarının ve yaralanmaların büyük bölümü önceden alınacak önlemlerle engellenebilir. Hazırlık üç başlıkta toplanır: binanın güvenliği, evin içindeki tehlikelerin azaltılması ve ailenin ne yapacağını bilmesi. Bunların çoğu büyük harcama gerektirmez; gereken, bir hafta sonunu ayırmaktır.

Depremden önce ne yapılmalı? Önce binanızı tanıyın

Depremde can güvenliğini belirleyen en önemli etken, içinde bulunulan binadır.

• Binanın yapım yılını ve ruhsat durumunu öğrenin. 2000 yılından önce yapılmış, mühendislik hizmeti almamış ya da kaçak kat eklenmiş binalar daha risklidir.
• Taşıyıcı sisteme dokunmayın. Kolon, kiriş ve perde duvarların kesilmesi, delinmesi ya da kaldırılması binayı zayıflatır. Zemin katlardaki dükkânlarda bu tür tadilatlar ciddi tehlike oluşturur.
• Uyarı işaretlerine dikkat edin. Kolon ve kirişlerde çatlak, paslanmış ve açığa çıkmış demir, dökülen beton, rutubet fark ederseniz yetkililere başvurun.
• Kuşku varsa inceleme isteyin. Belediyeler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ve yetkili kuruluşlar bina deprem performans analizi yapar. Riskli bulunan yapılar için güçlendirme ya da kentsel dönüşüm seçenekleri değerlendirilir.

Eşyaları sabitleyin

Depremlerde yaralanmaların önemli bir bölümü, bina ayakta kalsa bile devrilen ve düşen eşyalardan kaynaklanır.

• Kitaplık, gardırop, vitrin gibi boyu eninden uzun mobilyaları L profil ya da askı kayışıyla duvara sabitleyin.
• Buzdolabı, çamaşır makinesi ve fırın gibi ağır beyaz eşyaları sabitleyin.
• Televizyon ve bilgisayar ekranlarını kayışla bağlayın.
• Şofben, kombi ve doğal gaz sayacını duvara sağlam biçimde tutturun; tüp varsa zincirle bağlayın.
• Ağır eşyaları alt raflara, hafifleri üst raflara yerleştirin.
• Dolap kapaklarına kilit mandalı takın.
• Yatakların üstüne ve başucuna ağır tablo, raf, ayna asmayın.
• Avizeleri sağlam biçimde tavana bağlayın.
• Yatağı pencerenin ve devrilebilecek dolapların yanından uzaklaştırın.

Tehlikeli maddeleri güvene alın

Çamaşır suyu, tiner, boya gibi yanıcı ve zehirli maddeleri devrilmeyecek biçimde, kapalı ve alt dolaplarda saklayın. Evde yangın söndürücü bulundurun ve nasıl kullanıldığını öğrenin. Doğal gaz için sarsıntıda gazı kendiliğinden kesen deprem sensörlü vana taktırılabilir.

Vanaların ve sigortanın yerini öğrenin

Evdeki herkes elektrik sigortasının, doğal gaz ve su ana vanalarının yerini ve nasıl kapatılacağını bilmelidir. Depremden sonra çıkan yangınların ve su baskınlarının çoğu, açık kalan vanalardan kaynaklanır.

Aile afet planı yapın

• Her odada, sarsıntı sırasında korunulacak güvenli noktayı belirleyin: sağlam masa altı ya da devrilecek eşyadan uzak, iç duvar dibindeki sağlam bir mobilyanın yanı.
• Tehlikeli noktaları saptayın: pencere önleri, sabitlenmemiş dolapların yanı, balkon.
• Evden çıkış yollarını belirleyin; koridor ve kapı önlerini boş tutun.
• İki buluşma noktası kararlaştırın: biri evin yakınında, diğeri mahalle dışında.
• Şehir dışında yaşayan bir yakınınızı “iletişim kişisi” olarak seçin. Afette şehir içi hatlar kilitlenirken şehirlerarası aramalar daha kolay yapılabilir.
• Çocukların okulunun afet planını öğrenin; çocuğu kimin alacağını belirleyin.
• Yaşlı, hasta ve engelli aile bireylerine kimin yardım edeceğini önceden kararlaştırın.

Toplanma alanınızı öğrenin

Her mahalle için belirlenmiş afet ve acil durum toplanma alanları vardır. Size en yakın alanı e-Devlet üzerinden ya da AFAD’ın uygulamasından sorgulayabilirsiniz. Oraya giden yolu bir kez yürüyerek görmek yararlıdır.

Deprem çantası hazırlayın

Su, bozulmayan yiyecek, fener, radyo, düdük, ilk yardım malzemesi, ilaçlar ve belgelerin kopyalarını içeren çantayı evin çıkışına yakın bir yerde bulundurun. Ayrıntılı listeyi deprem çantası yazımızda bulabilirsiniz.

Yatağınızın yanında neler olmalı?

Depremlerin bir bölümü gece olur. Yatağın yanında bir el feneri, sağlam tabanlı bir ayakkabı ya da terlik ve bir düdük bulundurmak, karanlıkta ve cam kırıkları arasında güvenle hareket etmeyi sağlar.

Belgelerinizi ve sigortanızı gözden geçirin

• Kimlik, tapu, diploma ve sigorta poliçesi gibi belgelerin fotokopilerini su geçirmez bir dosyada saklayın; dijital kopyalarını da güvenli bir ortamda bulundurun.
• Zorunlu deprem sigortanızın süresinin dolmadığından emin olun.
• Eşyalarınız için isteğe bağlı konut sigortasını değerlendirin.

İlk yardım öğrenin

Büyük bir afette sağlık ekiplerinin herkese hemen ulaşması mümkün olmayabilir. Temel ilk yardım eğitimi almak, kanamayı durdurmayı ve yaralıyı doğru taşımayı bilmek hayat kurtarır. AFAD, Kızılay ve il sağlık müdürlükleri bu eğitimleri düzenler. AFAD’ın gönüllülük programına katılmak da bir seçenektir.

Tatbikat yapın

Bilgi, ancak denendiğinde işe yarar. Yılda en az iki kez evde aile tatbikatı yapın: Çök-kapan-tutun hareketini uygulayın, vanaları kapatmayı deneyin, çantayı alıp buluşma noktasına kadar yürüyün. Çocuklar için bunu bir oyuna dönüştürmek, korkutmadan öğretmenin en iyi yoludur.

Ev alırken ya da kiralarken

Yeni bir eve geçmeden önce binanın yapım yılını, iskân belgesinin olup olmadığını, zemin etüdünü ve yapı denetim sürecinden geçip geçmediğini sorun. Manzara ve kat planı kadar, binanın depreme karşı durumu da kararınızda yer almalıdır.

Sarsıntı sırasında yapılacakları deprem anında ne yapılmalı yazımızda anlattık.