HAVELSAN ODAK nedir? Yerli veri tabanı yönetim platformu

HAVELSAN ODAK, kamu kurumlarının ve finans sektörünün veri yönetim ihtiyaçları için geliştirilen yerli bir veri tabanı yönetim platformu. Açık kaynak veri tabanı teknolojilerini temel alıyor; üzerine yüksek erişilebilirlik, yedekleme, güvenlik ve izleme araçları ekleyerek kurumsal kullanıma hazır bir paket sunuyor. Bugün Gelir İdaresi Başkanlığı ve Ticaret Bakanlığı gibi kurumlarda çalışıyor.

Veri tabanı neden bu kadar kritik?

Bir kurumun kullandığı her yazılımın arkasında bir veri tabanı var. Vergi beyannameleri, ihale kayıtları, gümrük işlemleri, banka hesapları; hepsi veri tabanlarında duruyor. Uygulama çökerse yeniden başlatılır; veri tabanı kaybolursa kurumun hafızası gider.

Bu yüzden veri tabanı yönetim sistemi, bilişim altyapısının en hassas ve en zor değiştirilen parçası. Yıllarca bu pazara birkaç büyük yabancı firmanın ticari ürünleri hâkim oldu; kamu kurumlarının büyük bölümü de bu ürünleri kullandı.

ODAK’ın yaklaşımı

Son yirmi yılda açık kaynak veri tabanları, ticari ürünlerle boy ölçüşecek düzeye geldi. Ancak açık kaynak bir yazılımı indirip kurmak ile onu bir bakanlığın kesintisiz çalışması gereken sisteminde işletmek arasında büyük fark var. Kurumsal kullanım; kümeleme, yedekleme, felaket kurtarma, izleme, güvenlik denetimi ve yedi gün yirmi dört saat destek gerektiriyor.

ODAK bu boşluğu dolduruyor. HAVELSAN, açık kaynak temelin üzerine kurumsal ihtiyaçları karşılayan bileşenleri ekliyor, hepsini test edilmiş bir bütün hâlinde sunuyor ve arkasında durup destek veriyor.

Öne çıkan özellikleri

• Yüksek performans: Büyük hacimli işlem yüklerine göre yapılandırılmış mimari; donanımsal hızlandırma desteği.
• Yedekleme ve replikasyon: Verinin eş zamanlı kopyalarının tutulması; bir sunucu arızalandığında diğerinin devreye girmesi.
• Felaket kurtarma: Ana veri merkezinin kullanılamaz hâle gelmesi durumunda farklı bir konumdaki yedek merkezden hizmetin sürdürülmesi.
• Güvenlik: Yetkilendirme, erişim denetimi ve yapılan işlemlerin kayıt altına alınması.
• Esneklik: Kurumun ihtiyacına göre özelleştirilebilen mimari.

Hangi kurumlar kullanıyor?

Kamuya açık kaynaklarda ODAK’ın şu kurumlarda kullanıldığı belirtiliyor:

• Gelir İdaresi Başkanlığı: Vergi ve mali veriler.
• Ticaret Bakanlığı: Ticari veri yönetimi.
• Kamu İhale Kurumu: İhale süreçlerinin dijital altyapısı.
• Ziraat Katılım Bankası: Veri yönetim ve felaket kurtarma merkezi.

Listedeki kurumların ortak noktası, veri hacminin büyük ve kesintiye toleransın düşük olması. Vergi ya da ihale sisteminin birkaç saat durması bile ciddi sonuç doğurur.

Yabancı ticari ürünlere göre farkı

Lisans maliyeti: Ticari veri tabanlarında işlemci çekirdeği başına ödenen lisans ücretleri, büyük kurumlar için önemli bir bütçe kalemi ve dövizle ödeniyor. Açık kaynak temelli bir platformda bu yük hafifliyor; ödeme desteğe ve hizmete yapılıyor.

Bağımlılık: Ticari ürüne bağlanan kurum, üreticinin fiyat ve lisans politikasındaki değişikliklere açık hâle geliyor. Açık kaynak temel, kurumu tek bir üreticiye kilitlenmekten koruyor.

Şeffaflık: Kaynak kodunun açık olması, yazılımın içinde ne olduğunun incelenebilmesi anlamına geliyor. Güvenlik açısından hassas kurumlar için bu önemli bir ölçüt.

Yerli destek: Sorun çıktığında muhatap Türkiye’deki ekip; destek aynı saat diliminde ve aynı dilde veriliyor.

Geçiş kolay mı?

Kolay değil; dürüst yanıt bu. Yıllarca ticari bir veri tabanı üzerinde çalışan uygulamalar, o ürüne özgü özellikleri ve sorgu dilinin o ürüne özgü biçimlerini kullanır. Başka bir veri tabanına geçmek için bu kodların gözden geçirilmesi, verinin taşınması ve her şeyin baştan test edilmesi gerekir.

Bu yüzden geçiş çoğunlukla aşamalı yapılır: Önce yeni geliştirilen uygulamalar yerli platformda başlatılır, kritik olmayan sistemler taşınır, en son ana sistemlere sıra gelir. Platformu sunan şirketin geçiş danışmanlığı ve araçları da bu noktada belirleyici.

HAVELSAN’ın veri alanındaki diğer çalışmaları

ODAK, şirketin sivil kurumlara yönelik yazılım ailesinin bir parçası. Aynı ailede kurumsal kaynak planlama yazılımı KOVAN ve yapay zekâ platformu MAIN bulunuyor. 2026’da basında, şirketin veri yönetimini kolaylaştırmayı amaçlayan ORION adlı yeni bir platform üzerinde çalıştığı da yer aldı.

Bu ürünlerin birbirini tamamlaması tesadüf değil. Yapay zekâ veriyle çalışır; kurumsal yazılım veri üretir; ikisinin de altında bir veri tabanı durur. HAVELSAN ürünleri arasında bu üçlü, kurumların temel yazılım altyapısını yerli çözümlerle kurmasına imkân veren bir bütün oluşturuyor.

Kamu için neden önemli?

Devletin elindeki veri, vatandaşın vergi, sağlık, tapu ve kimlik bilgisi demek. Bu verinin durduğu yazılımın kime ait olduğu, bir bilişim tercihinden öte bir egemenlik konusu olarak görülüyor. Kamuda açık kaynak ve yerli yazılım kullanımının artırılması, son yıllarda strateji belgelerinde yer alan bir hedef; ODAK gibi ürünler bu hedefin araçları.

Kısaca

HAVELSAN ODAK; açık kaynak temelli, yedekleme, replikasyon, felaket kurtarma ve güvenlik araçlarıyla donatılmış yerli bir veri tabanı yönetim platformu. Gelir İdaresi, Ticaret Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumu gibi kurumlarda kullanılıyor; lisans maliyetini ve yabancı üreticiye bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.